
نور ملکوت قرآن - ج4
جلد چهارم مجموعۀ «نور ملکوت قرآن» از آثار ماندگار مرحوم علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه بوده که پیرامون جنبۀ «عمومیت، اصالت و واسعیت قرآن» با قلمی روان و بیانی سلیس به رشتۀ تحریر درآمده است. مهمترین مطالب این مجلّد: • دعوت قرآن به تفکر در اشیاء خارج، و مصنوعات خداوند • قرآن و سیر آفاقی • بحث دربارۀ اصل خلقت انسان در قرآن • علوم مادیه و طبیعیه تا حدی که موجب کمال انسان است شرافت دارد • دستورات اخلاقی قرآن، بشریت را به اعلا درجه از توحید میرساند • عرفان یا فلسفه و حکمت، یگانه راهگشای حل مسائل توحید • مزیّت زبان عربی و سبب نزول قرآن به لسان عربی • غلبۀ زبان انگلیسی، معلولِ غلبۀ استعمار انگلیس است • افتخار به نژاد و ملّیّت مذموم است، زیرا نژاد اختیاری نیست • زندهکردن لغات فارسی باستانی، برگشت از تعالیم قرآن است • لزوم تکلم به زبان عربی برای جمیع مسلمین • نامۀ شهید مطهری دربارۀ شناخت هویت دکتر شریعتی • اعلمیت به قرآن، میزان اعلمیت در اسلام • کیفیت جمعآوری قرآن در زمان رسولالله • ضرورت کتابت قرآن، طبق موازین متقدّمین • نقد و بررسی حجّیّت و اعتبارِ تورات و انجیلِ فعلی • بحثی دربارۀ اعتبار انجیل برنابا • لغات و اصطلاحات بدیع قرآنی • حجّیّت سنّت، در قوّۀ حجّیّت قرآن • اثبات تواتر قرائات قرآن و نقد و بررسی نظریه مخالفین تواتر
نور ملکوت قرآن - ج4
233صحابه را که یکی از ایشان باز زید بن ثابت متصدّی جمعآوری مصحف اوّل بود، مأموریّت داد که نسخههائی از آن بردارند که اصل سائر نسخ قرار گیرد. و دستور داد که قرآنهائی که در ولایات در دست مردم است، جمعآوری شده به مدینه فرستاده شود.
ازین قرآنها هرچه به مدینه میرسید، به امر خلیفه میسوزانیدند (یا بقول برخی از مورّخین میجوشانیدند).
بالأخره نسخۀ چندی نوشته شد که یکی از آنها را در مدینه نگهداشتند، و یکی از آنها را به مکّه، و یکی به شام، و یکی به کوفه، و یکی به بصره فرستادند. و گفته میشود که: غیر ازین پنج نسخه یک نسخه نیز به یمن و یک نسخه به بحرین فرستادهاند. و این نسخههاست که مُصحفِ إمام نامیده میشوند و اصل سائر نسخهها میباشند.
اختلافی که این نسخهها با مصحف اوّلی در ترتیب دارند، تنها اینست که در مصحف اوّل سورۀ برائت در میان مِئین گذاشته شده بود، و سورۀ أنفال نیز در میان مثانی جای داشت؛ و در مصحف امام سورۀ أنفال و برائت را یکجا در میان سورۀ اعراف و سورۀ یونس ثبت کردند.»1
اهتمام مسلمین در أمر قرآن مجید
و همچنین دربارۀ اهتمام مسلمین در امر قرآن مجید فرمودهاند:
«چنانکه پیشتر اشاره شد، در زمان جمعآوری قرآن برای بار اوّل و بار دوّم، سور و آیات قرآنی در دست عامّۀ مسلمانان بود، و برای نگهداری آنچه داشتند کمال جدّیّت به خرج میدادند. علاوه بر آن، گروه زیادی از صحابه و تابعینِ قاری قرآن که کاری جز آن نداشتند، و جمعآوری قرآن در یک مصحف جلو چشم همه انجام میگرفت، و همگان مصحفی را که آماده نموده در
- «قرآن در اسلام» ص ١١٣ و ١١٤
