نور ملکوت قرآن - ج4
جلد چهارم مجموعۀ «نور ملکوت قرآن» از آثار ماندگار مرحوم علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه بوده که پیرامون جنبۀ «عمومیت، اصالت و واسعیت قرآن» با قلمی روان و بیانی سلیس به رشتۀ تحریر درآمده است. مهمترین مطالب این مجلّد: • دعوت قرآن به تفکر در اشیاء خارج، و مصنوعات خداوند • قرآن و سیر آفاقی • بحث دربارۀ اصل خلقت انسان در قرآن • علوم مادیه و طبیعیه تا حدی که موجب کمال انسان است شرافت دارد • دستورات اخلاقی قرآن، بشریت را به اعلا درجه از توحید میرساند • عرفان یا فلسفه و حکمت، یگانه راهگشای حل مسائل توحید • مزیّت زبان عربی و سبب نزول قرآن به لسان عربی • غلبۀ زبان انگلیسی، معلولِ غلبۀ استعمار انگلیس است • افتخار به نژاد و ملّیّت مذموم است، زیرا نژاد اختیاری نیست • زندهکردن لغات فارسی باستانی، برگشت از تعالیم قرآن است • لزوم تکلم به زبان عربی برای جمیع مسلمین • نامۀ شهید مطهری دربارۀ شناخت هویت دکتر شریعتی • اعلمیت به قرآن، میزان اعلمیت در اسلام • کیفیت جمعآوری قرآن در زمان رسولالله • ضرورت کتابت قرآن، طبق موازین متقدّمین • نقد و بررسی حجّیّت و اعتبارِ تورات و انجیلِ فعلی • بحثی دربارۀ اعتبار انجیل برنابا • لغات و اصطلاحات بدیع قرآنی • حجّیّت سنّت، در قوّۀ حجّیّت قرآن • اثبات تواتر قرائات قرآن و نقد و بررسی نظریه مخالفین تواتر
مرتب سازی:
نور ملکوت قرآن - ج4
218إسراء، سورۀ توحید؛ و چنانکه در قرآنهای قدیمی بسیار دیده میشود که در سر سوره مینویسند: سورَةٌ تُذْکَرُ فیها الْبَقَرَةُ و سورَةٌ یُذْکَرُ فیها ءَالُ عِمْرَانَ.
و گاهی جملهای از اوّل سوره ذکر نموده، معرّف آن سوره قرار میدهند؛ چنانکه گفته میشود: سورۀ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ و سورۀ إِنَّا أَنْزَلْناهُ، سورۀ لَمْ يَكُنْ و نظائر اینها.
و گاهی با وصفی که سوره دارد، به معرّفی آن میپردازند؛ چنانکه گفته میشود:
سورۀ فاتِحَةُ الْکِتابِ، سورۀ اُمُّ الْکِتَابِ وَ سَبْعُ الْمَثانِی،1 سورۀ إخلاص، سورۀ نِسْبَةُ الرَّبِّ2 و نظائر اینها.
این روشها به شهادت آثار که در دست است، در صدر اسلام نیز دائر بوده است. و حتّی در أخبار نبویّه در زمان پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم تسمیه سور قرآن مانند سورۀ بقره، و سورۀ آل عمران، و سورۀ هود، و سورۀ واقعه بسیار دیده میشود. و از این روی میتوان گفت: بسیاری از این نامها در عصر پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم در اثر کثرت استعمال تعیّن پیدا کرده و هیچگونه جنبه توقیف شرعی ندارند.»
و دربارۀ خطّ و إعراب قرآن مجید فرمودهاند:
«قرآن مجید در زمان پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم و قرنهای
- سورۀ حمد بمناسبت اینکه در اوّل قرآن گذاشته شده، فاتحة الکتاب، و بمناسبت هفت آیه بودنش سبع المثانی نامیده میشود. (تعلیقه)
- سورۀ قُلْ هُوَ اللهُ بمناسبت اینکه بتوحید خالص مشتمل است، سورۀ إخلاص، و بمناسبت اینکه خدای تعالی را توصیف میکند، نسبة الرّبّ نامیده میشود. چه، نسبت به معنی وصف کردن است. (تعلیقه)