نور ملکوت قرآن - ج3

 و از أمیرالمؤمنین علیه السّلام در صفت قرآن وارد است که: یَنْطِقُ بَعْضُهُ بِبَعْضٍ، وَ یَشْهَدُ بَعْضُهُ بِبَعْضٍ. «بعضى از آیات قرآن گویا و روشنگر بعضى از آیات دگر است، و برخى شاهد صدق براى راستى و درستى برخى دیگر است.»

 و یا مثانى جمع مَثْنَى به معناى تکریر و اعاده است، و این کنایه از بیان بعضى آیات به بعضى دیگر است.

 و در تعبیر به لفظ سَبْعًا مِّنَ الْمَثَانِي‌ وَ الْقُرْءَ‌انَ الْعَظِيمَ، براى رسانیدن تعظیم امر سورۀ فاتحة الکتاب و تعظیم امر قرآن، بقدرى نکات دقیق بکار رفته است که براى متفکّران و متأمّلان پنهان نیست:

 أوّلاً: هفت آیه سورۀ فاتحه را با عبارت سبعاً که نکرۀ غیر موصوفه است آورده، و این در نهایت درجه دلالت بر عظمت مقدار و جلالت شأن این سوره مى‌کند. و ثانیا: قرآن را با وصف عظیم توصیف نموده است. و معلوم است که خداوندى که خود داراى عظمت و ساحت کبریائیّت است اگر چیزى را عظیم بشمارد تا چه حدّ داراى عظمت است! و سورۀ فاتحه را نیز در برابر قرآن عظیم نهاده است، و این خود دلیل دیگرى بر عظمت این سوره است که خود نیز بعضى از قرآن است.»¹

 و این آیۀ مبارکۀ‌ سَبْعًا مِّنَ الْمَثَانِي‌ به روشنى مى‌رساند که‌ بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌، یک آیۀ مستقلّ از سورۀ حمد است. چون مجموع آیات این سوره با ضمیمۀ این آیه، هفت آیه مى‌شود.

روایات خاصّه و عامّه بر آنکه «بسمله» جزء قرآن است‌

 سیوطى که از عامّه است در کتاب «إتقان» روایات بسیارى را از طریق عامّه نقل مى‌کند بر اینکه رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم فرموده‌اند: