نور ملکوت قرآن - ج3

است که بر پیغمبران نازل شده است؛ نباید گوش فراداشت.

 زیرا بر این سخنان هیچ شاهد و دلیلى از لفظ کتاب و سنّت نمى‌توان یافت.

 و امّا در عبارت مثانى اختلاف بسیارى نموده‌اند که آیا مِن براى تبعیض است و یا براى تبیین؛ و نیز در کیفیّت اشتقاق لفظ مثانى و وجه تسمیه‌اش به مثانى.

 و آنچه را که سزاوار است در اینجا گفته شود و الله أعلم آنست که: مِن براى افادۀ معناى تبعیض است. زیرا خداوند تمام آیات کتابش را مثانى خوانده است: كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ‌ (زمر ـ ٢٣) و آیات واردۀ در سوره حمد از جملۀ آیات قرآن است؛ و بنابراین بعضى از مثانى است نه همه مثانى.

 و ظاهر آنست که مثانى جمع مثنیّة اسم مفعول از ثَنَى به معناى پیچیدن و عطف و برگرداندن باشد. خداوند مى‌فرماید: يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ‌ (هود ـ ٥) «ایشان سینه‌هاى خود را برمى‌گردانند و به جانب دگر متوجّه مى‌شوند.»

تمام آیات قرآن متشابه (شبیه به هم) و مثانى مى‌باشند

 و به آیات قرآن از آن جهت مثانى گفته مى‌شود که: بعضى مفسّر معناى بعضى دگر است، کأنّه مى‌پیچد و عطف نظر به معناى آن دارد. و مشعر بدین معنى است قوله: کِتَابًا مُّتَشَابِهًا مَّثَانِیَ «کتابى است که آیاتش همه شبیه به هم است، و ناظر به یکدیگر است.» زیرا در این عبارت جمع کرده است میان اینکه کتاب متشابه است و بعضى از آیاتش به بعضى دگر شبیه است، و میان اینکه آیاتش مثانى است و نظر خود را برداشته و منعطف بر آیات دگر کرده است.

 در کلام رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم است که: إنَّ الْقُرْءَ‌انَ یُصَدِّقُ بَعْضُهُ بَعْضًا. «قرآن بعضى از آیاتش گواهى بر صدق بعضى از آیات دیگر مى‌دهد.»