نور ملکوت قرآن - ج2

 ثانیا: چنانكه مرتبه دیگر هم متذكّر شده‌ایم، آنچه در كتاب «خلقت انسان» راجع به پیوستگى موجودات زنده تا انسان، بحث و نتیجه گیرى شده است، فقط با استناد به آیات قرآن است؛ و از هیچیك از مباحث علمى و تكاملى در نتیجه گیرى مزبور تأییدا استفاده نشده است.

 بنابراین اگر به فرض محال، شواهد علوم زیستى و زمین‌شناسى در اثبات مسأله تكامل و انشعاب تدریجى موجودات نباشد، باز ایرادى به نوشته و بحث ما در كتاب «خلقت انسان» نخواهد بود.»¹ و امّا گفته حقیر اینست كه: آنچه منشأ خطا و اشتباه براى مؤلّف مزبور و جمیع هم‌طرازان ایشان شده است، خلط میان امكان و وقوع؛ و یا به عبارت دیگر عدم تمیز میان قابلیت و فعلیت است.

 آنچه در علوم زیست‌شناسى بیان شده است، نه تنها ده‌ها برابر از آنچه را كه آورده‌اند، بلكه اگر صدها برابر هم از شواهد و مثال‌ها ذكر كنند، بازهم بیشتر از امكان سلسله اتّصال را نتیجه نمى‌دهد، نه وقوع اتّصال را.

 حكماء و فلاسفه با منقاش تدقیق و تحقیق، بین این دو مسئله را جدا مى‌كنند، و نمى‌گذارند مطلبى را كه در برهان فقط امكانش ثابت شده است، أحیانا در مرحله وقوع و تحقّق خارجى از آن بهره‌گیرى شود؛ و خصم مجادل بدون توجّه به تفاوت این دو مرحله مختلف، بتواند وقوع و ثبوت چیزى را از مجرّد ممكن بودنش نتیجه بگیرد.

 داروین و تمام دار و دسته‌اش، بیش از امكان دلیلى نیاورده‌اند، و نتوانسته‌اند بیاورند. حالا پیروان آن مكتب، چگونه مى‌توانند اثبات وقوع خارجى را به مجرّد امكان آن بنمایند؟!