نور ملکوت قرآن - ج2

خَلَقْنَا الْإِنْسانَ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ طِينٍ، مى‌فرماید: ثُمَّ جَعَلْناهُ نُطْفَةً. بجهت آنكه اگر مراد از انسان فقط بنى آدم بودند، و مراد از خلقت او از طین، منتهى شدن نطفه در آفرینش خود به گل بود؛ در این صورت ظاهرا باید گفته شود: «ثمّ خلقناه نطفة» همچنان‌كه گفته شده است: ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً ـ الخ.

 یعنى گفته شود: ما آن عصاره گل را آفرینش نطفگى دادیم، و بصورت و ماهیت نطفه مبدّل ساختیم؛ همان‌طوركه گفته شده است: سپس نطفه را آفرینش علقگى دادیم، و بصورت و ماهیت خون بسته شده مبدّل كردیم. پس علقه را آفرینش مضغگى دادیم، و بصورت و ماهیت لقمه‌اى از گوشت جویده شكل تبدیل نمودیم ـ تا آخر.

 و از اینجا ظاهر مى‌شود كه گفتار بعضى كه گفته‌اند: مراد از انسان، جنس بنى آدم؛ و همچنین گفتار بعضى كه گفته‌اند: مراد آدم علیه السّلام است، استوار نیست.

 و اصل معناى خلق همچنان‌كه گفته شده است «تقدیر» است، یعنى اندازه گیرى. گفته مى‌شود: خلقت الثّوب، إذا قسته لتقطع منه شیئا من اللباس. «مى‌گوئى: من پارچه را خلق كردم، در زمانى كه آن را اندازه مى‌گیرى و قیاس مى‌نمائى تا از آن، مقدارى را كه براى لباس لازم است ببرى و جدا كنى.» بنابراین، مفاد و معناى آیه این‌طور مى‌شود كه: و لقد قدّرنا الإنسان أوّلا من سلالة من أجزاء الأرض المخلوطة بالماء. «و سوگند به خدا كه تحقیقا ما انسان را اوّلا از عصاره و فشرده و چكیده از اجزاء زمین كه با آب مخلوط بود، اندازه زده و جدا ساختیم.»¹