انوار الملکوت ج1
جلد اول از مجموعۀ «انوار ملکوت» اثر ارزشمند حضرت علّامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه بوده که مشتمل بر مباحث «نور ملکوت روزه»، «نور ملکوت نماز» و «نور ملکوت مسجد» می‌باشد که با بیانی شیوا به آدابِ اعمال مذکور با توجه به جنبۀ ملکوتیِ آنها، در حدّ ظرفیت مخاطب پرداخته‌اند. اهمّ مطالب مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ «کُتِب علیکم الصّیام» • حقیقت روزه فقط امساک در خوردن و آشامیدن نیست • اهمیت روزه در وصول به ملکۀ تقویٰ • جان و روح روزه عبارت است از ضعیف نمودن قوای شیطانی • بعد از افطار باید معلّق بین خوف و رجا بود • نماز وسیله‌ای برای محو حقیقت خود در عظمتِ حضرت حق • حقیقت نماز حضور قلب است و حضور قلب مستلزم نفی خواطر • تفسیر آیات مربوط به «اقامۀ نماز» • به واسطۀ نماز نفس وسیع می‌شود و مرغ روح به عالم قدس اوج می‌‌گیرد • نماز متجلّی شدن به انوار جمال حق • نماز، راه به سوی توحید است و قطع نماز از وحدت، موجب شرک و به کثرت آمدن است • کیفیت برخی نمازهای وارده در دستورات دین • علت استحباب خواندن نماز در مسجد • مؤمن مسجد را تعمیر می‌کند؛ به تعمیر ظاهری و باطنی • کیفیت ساختن مسجد • نباید کارهای منافیِ نماز در مسجد انجام شود • لزوم حضور در مساجدی که بنای آنها بر اساس تقوا است
انوار الملکوت ج1
151و لَم یَنسَ ذِکرَ اللهِ بِما تَسمَعُ اُذُناهُ، و لَم یَحزُنْ صَدرَهُ بِما اُعطِیَ غَیرُهُ.1 و از رسول اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم:
إنَّ الرَّجُلَینِ مِن اُمَّتِی لَیَقُومَانِ إلی [یَقُومَانِ فی] الصَّلاةِ، و رُکُوعُهُما و سُجُودُهُما واحِدٌ، و إنَّ ما بَینَ صَلاتَیهِما [مِثلُ] ما بَینَ السَّماءِ و الأرضِ؛2 هذا اشارة إلی الخشوع و عدمه.
البتّه آن کسی که در نماز محو خدا می‌گردد، با آن کسی که در نماز از هستی خود هیچ خارج نمی‌شود نمازشان بین آسمان و زمین تفاوت دارد.
قالَ المُحَقِّقُ الکاشانِی فی المُحَجَّةُ البَیضاءِ: یُنسَبُ إلی مُولانا أمیرِالمُؤمِنینَ عَلَیهِ السَّلامُ أنَّهُ وَقَعَ فی رِجلِهِ نَصلٌ فَلَم یُمْکِنْ مِن إخراجِه؛ فَقَالَت فاطِمَةُ عَلَیها السَّلامُ: أخْرِجوهُ فی حالِ صَلاتِهِ فَإنَّهُ لا یُحِسُّ بِما یَجرِی عَلَیهِ. فَاُخرِجَ و هُوَ عَلَیهِ السَّلامُ فی صَلاتِهِ.3
بدون توجّه و حضور قلب نماز ابداً مقبول نیست
مرحوم حجّة الاسلام غزالی در إحیاء العلوم تحقیقی دارد و می‌فرماید
- المحجّة البیضاء، ج ١، ص ٣٥٣؛ الکافی، ج ٢، ص ١٦: [امام رضا علیه السّلام از أمیرالمؤمنین علیه السّلام نقل می‌کنند که می‌فرمودند: خوشا بحال کسی که عبادت و دعایش را برای خدا خالص کند و قلبش به آنچه چشمش می‌بیند متمایل نگردد و آنچه را که می‌شنود باعث فراموشی یاد خدایش نشود. و از آنچه به دیگران داده شده است محزون نگردد. مترجم]
- فی المحجّة البیضاء، ج ١، ص ٣٤١؛ بحار الأنوار، ج ٨١ ص ٢٤٩: [دو نفر از امّت من به نماز می‌ایستند درحالیکه رکوع و سجده آنها یکی است ولی بین نماز آن دو مانند فاصله آسمان با زمین فرق است. مترجم]
- المحجّة البیضاء، ج ١، ص ٣٩٧: [مرحوم فیض کاشانی در کتاب محجّة البیضاء مطلبی را به أمیرالمؤمنین علیه السّلام نسبت می‌دهد که روزی در پایش تیری فرو رفت و قدرت بر بیرون آوردنش را نداشتند پس حضرت فاطمه سلام الله علیها فرمود: در حال نماز تیر را از پای او در آورید زیرا علی در حال نماز احساسی نسبت به بدن و جریانات اطراف خود ندارد. پس تیر را در حال نماز بیرون آوردند. مترجم]