انوار الملکوت ج1
جلد اول از مجموعۀ «انوار ملکوت» اثر ارزشمند حضرت علّامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه بوده که مشتمل بر مباحث «نور ملکوت روزه»، «نور ملکوت نماز» و «نور ملکوت مسجد» میباشد که با بیانی شیوا به آدابِ اعمال مذکور با توجه به جنبۀ ملکوتیِ آنها، در حدّ ظرفیت مخاطب پرداختهاند. اهمّ مطالب مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ «کُتِب علیکم الصّیام» • حقیقت روزه فقط امساک در خوردن و آشامیدن نیست • اهمیت روزه در وصول به ملکۀ تقویٰ • جان و روح روزه عبارت است از ضعیف نمودن قوای شیطانی • بعد از افطار باید معلّق بین خوف و رجا بود • نماز وسیلهای برای محو حقیقت خود در عظمتِ حضرت حق • حقیقت نماز حضور قلب است و حضور قلب مستلزم نفی خواطر • تفسیر آیات مربوط به «اقامۀ نماز» • به واسطۀ نماز نفس وسیع میشود و مرغ روح به عالم قدس اوج میگیرد • نماز متجلّی شدن به انوار جمال حق • نماز، راه به سوی توحید است و قطع نماز از وحدت، موجب شرک و به کثرت آمدن است • کیفیت برخی نمازهای وارده در دستورات دین • علت استحباب خواندن نماز در مسجد • مؤمن مسجد را تعمیر میکند؛ به تعمیر ظاهری و باطنی • کیفیت ساختن مسجد • نباید کارهای منافیِ نماز در مسجد انجام شود • لزوم حضور در مساجدی که بنای آنها بر اساس تقوا است
مرتب سازی:
انوار الملکوت ج1
256أنَّ عَلِیًّا علیه السّلام رَأی مَسجِدًا بِالکُوفَةِ و قَد شُرِّفَ، فَقالَ: کَأنَّهُ بِیعَةٌ! و قالَ: إنَّ المَساجِدَ تُبنَی جُمًّا1 لا تُشَرَّفُ.2
و مرحوم مفید در إرشاد نقل میکند از حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام که:
إذا قامَ القائِمُ لَم یَبقَ مَسجِدٌ عَلَی وَجهِ الأرضِ لَهُ شُرَفٌ إلاّ هَدَمَها.3
و دیگر از آداب مسجد آنست که: در مسجد نخوابند و آب بینی و آب دهان نیندازند و سیر و پیاز و تره و هر چیزی که بوی تند و موذی دارد، اگر استعمال کرده باشند در این صورت خود به مسجد نروند و مسجد را به نجاست آلوده نکنند.
روایت شده است از رسول الله: أنّهُ قال:
جَنِّبُوا مَساجِدَکُمُ النَّجاسَةَ!4
دیگر از آداب آنکه: منارۀ آنرا بلندتر از سطح مسجد نسازند.
از شیخ طوسی روایت شده است به إسناد خود از علیّ بن جعفر، قال:
سَألتُ أبا الحَسَنِ علیه السّلام عَنِ الأذانِ فی المَنارَةِ، أ سُنَّةٌ هُوَ؟ فَقالَ: إنَّما کانَ یُؤَذَّنُ لِلنَّبِیِّ صلّی الله علیه و آله و سلّم فی الأرضِ فَلَم تَکُن یَومَئِذٍ مَنارَةٌ.5
- الحصن الأجَم: الذی لا شرف له، م جمَّاء، ج جُمّ، الشُرفة من القصر: ما اشرف من بنائه، ج شَرف.
- الکافی، ج ٣، ص ٣٦٩؛ وسائل الشّیعة، ج ٣، ص ٤٩٤: [أمیرالمؤمنین علیه السّلام مسجدی را در کوفه دیدند که مشرف به خانههای مردم است فرمودند: گویا کلیسا ساختهاند و سپس فرمودند: مساجد باید غیر مرتفع و غیر مشرف ساخته شوند. مترجم]
- وسائل الشّیعة، ج ٣، ص ٤٩٤؛ الارشاد، ج ٢، ص ٣٨٥، با اندکی اختلاف: [وقتی امام زمان علیه السّلام ظهور کند هر مسجدی که مشرف به خانههای اطراف باشد تخریب خواهد نمود. مترجم]
- وسائل الشّیعة، ج ٣، ص ٥٠٤: [مساجد خود را از نجس شدن حفظ نمائید. مترجم]
- همان مصدر، ج ٣، ص ٥٠٥: [از موسی بن جعفر علیهما السّلام درباره اذان در مساجد سؤال کردم که آیا مستحب است؟ حضرت فرمود: در زمان رسول خدا برای پیامبر اذان میگفتند ولی در آن روز مناره وجود نداشت (مؤذّن بر خانههای اطراف اشراف نداشت). مترجم]