انوار الملکوت ج1
جلد اول از مجموعۀ «انوار ملکوت» اثر ارزشمند حضرت علّامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه بوده که مشتمل بر مباحث «نور ملکوت روزه»، «نور ملکوت نماز» و «نور ملکوت مسجد» میباشد که با بیانی شیوا به آدابِ اعمال مذکور با توجه به جنبۀ ملکوتیِ آنها، در حدّ ظرفیت مخاطب پرداختهاند. اهمّ مطالب مندرج در این مجلّد: • تفسیر آیۀ «کُتِب علیکم الصّیام» • حقیقت روزه فقط امساک در خوردن و آشامیدن نیست • اهمیت روزه در وصول به ملکۀ تقویٰ • جان و روح روزه عبارت است از ضعیف نمودن قوای شیطانی • بعد از افطار باید معلّق بین خوف و رجا بود • نماز وسیلهای برای محو حقیقت خود در عظمتِ حضرت حق • حقیقت نماز حضور قلب است و حضور قلب مستلزم نفی خواطر • تفسیر آیات مربوط به «اقامۀ نماز» • به واسطۀ نماز نفس وسیع میشود و مرغ روح به عالم قدس اوج میگیرد • نماز متجلّی شدن به انوار جمال حق • نماز، راه به سوی توحید است و قطع نماز از وحدت، موجب شرک و به کثرت آمدن است • کیفیت برخی نمازهای وارده در دستورات دین • علت استحباب خواندن نماز در مسجد • مؤمن مسجد را تعمیر میکند؛ به تعمیر ظاهری و باطنی • کیفیت ساختن مسجد • نباید کارهای منافیِ نماز در مسجد انجام شود • لزوم حضور در مساجدی که بنای آنها بر اساس تقوا است
مرتب سازی:
انوار الملکوت ج1
227و معلوم است که در این طریق امام علیه السّلام امر خود را به خدا واگذار مینموده است تا هر چه او خیر و صلاح میداند پیش آورد؛ اگر حقیقتاً آن امر خیر است خداوند اسبابش را فراهم آورد، گرچه اسباب او به حسب ظاهر بعید الوقوع است، و اگر شرّ است خداوند آن امر را پیش نیاورد و اسبابش را بهم زند، گرچه اسباب او بحسب ظاهر آماده و قریب الوقوع به نتیجه است؛ و این یک قسم از استخاره است.
قسم دوم آنکه: پس از نماز، انسان به قلب خود مراجعه کند و ببیند کدام یک از دو طرف فعل و ترک در قلب او قوّت گرفته، به او عمل کند که آن الهام خداست که پس از نماز در دل او گذارده است.
در وافی نقل میکند از کافی و تهذیب با إسناد خود عن ابن فضّال، قال:
سَألَ الحَسَنُ بنُ الجَهمِ أبا الحَسَنِ علیه السّلام لابنِ أسْباطٍ، فَقالَ: ما تَرَی لَهُ (و ابنُ أسْباطٍ حاضِرٌ و نَحنُ جَمیعًا) یَرکَبُ البَرَّ أوِ البَحرَ إلَی مِصرَ؟ فَأخبَرَهُ بِخَیرِ طَرِیقِ البَرِّ! فَقالَ: فائتِ المَسجِدَ فی غَیرِ وَقتِ صَلاةِ الفَرِیضَةِ، فَصَلِّ رَکعَتَینِ و استَخِرِ اللهَ مِائَةَ مَرَّةٍ، ثُمَّ انظُرْ أیُّ شَیءٍ یَقَعُ فی قَلبِکَ فَاعمَلْ بهِ! و قالَ لَهُ الحَسَنُ! البَرُّ أحَبُّ إلَیَّ لَهُ؛ قالَ: و إلَیَّ.1و,2
- یعنی قال الامام علیه السّلام: و البَرُّ أیضًا أحَبُّ إلیَّ لَهُ.
- وافی، ج ٢، ص ٢١١؛ الکافی، ج ٣، ص ٤٧١؛ تهذیب الأحکام، ج ٣، ص ١٨٠، با اندکی اختلاف: [حسن بن جهم از موسی بن جعفر علیهما السّلام دربارۀ ابن اسباط سؤال نمود و عرض کرد: چه مصلحتی را برای او میدانید در سفری که در پیش دارد به سمت مصر، آیا با کشتی برود یا از راه خشکی (خود ابن اسباط در میان ما نزد امام علیه السّلام حاضر بود) پس حضرت فرمودند: راه خشکی بهتر است. در عین حال رو کردند به ابن اسباط و فرمودند: برو به مسجد در غیر از وقت نماز واجب و دو رکعت نماز بخوان و صد مرتبه بگو: استخیر الله. سپس به قلب خود مراجعه کن و ببین که قلبت به چه چیزی متمایل است؟ به همان عمل کن. حسن به ابن اسباط میگوید: راه خشکی نزد من بهتر است، حضرت فرمودند: و نیز نزد من. مترجم]