معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
58و نیز در «بصائر الدّرجات» از بعض اصحاب، از محمّد بن حسین از صَفوان از ابن مُسكان از أبو بصیر، از حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام در گفتار خداى تعالى: وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ آورده است كه: قَالَ: الائِمَّةُ مِنَّا أَهْلَ الْبَیتِ فِى بَابٍ مِنْ یاقُوتٍ أَحْمَرَ عَلَى سُورِ الْجَنَّةِ، یعْرِفُ كُلُّ إمَامٍ مِنَّا مَا یلِیهِ.
قَالَ رَجُلٌ: مَا مَعْنَى مَا یلِیهِ؟ قَالَ: مِنَ الْقَرْنِ الَّذِى هُوَ فِیهِ إلَى الْقَرْنِ الَّذِى كَان.1
«حضرت فرمودند: مراد از رجال، امامان از ما اهل بیت هستند كه در دَرى از یاقوت سرخ بر دیوار بهشت وقوف دارند، و هر یك از امامان ما مى‌شناسد آنچه را كه نزدیك به اوست. مردى گفت: مقصود از آنچه نزدیك به اوست چیست؟ حضرت فرمودند: از آن زمانى كه او در آن زیست میكند تا زمانى كه بوده است.»
و عیاشى در تفسیر آورده است از مَسْعَدة بن صَدَقة از جعفر بن محمّد از پدرش از جدّش از أمیر المؤمنین علیه السّلام كه:
قَالَ: أَنَا یعْسُوبُ الْمُؤْمِنِینَ، وَ أَنَا أَوَّلُ السَّابِقِینَ، وَ خَلِیفَةُ رَسُولِ رَبِّ الْعَالَمِینَ، وَ أَنَا قَسِیمُ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ، وَ أَنَا صَاحِبُ الاعْرَافِ.2
«فرمود: من پیشوا و رئیس و زعیم مؤمنین هستم، و من اوّل سبقت گیرنده در اسلام هستم، و من خلیفه رسول پروردگار جهانیان
- «بصائر الدّرجات» الجزء العاشر، باب ١٦، حديث ١٩؛ طبع حروفى ص ٥٠٠، و از طبع سنگى ص ١٤٦
- «تفسير عيّاشى» ج ٢، ص ١٧ و ١٨