معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
56از براى علىّ علیه السّلام در كتاب خدا اسم‌هائى هست كه مردم آنها را نمیدانند؛ مثل گفتار خدا كه مى‌فرماید: «مؤذّنى بین بهشتیان و جهنّمیان اعلان كرد.» كه اوست همان مؤذّنِ بین ایشان؛ ندا میدهد: آگاه باشید كه لعنت خدا بر ستمكاران است. ستمكاران كسانى هستند كه ولایت مرا تكذیب كرده‌اند و حقّ مرا سبك شمرده‌اند.»
و عیاشى از محمّد بن فُضیل از حضرت امام رضا علیه السّلام در گفتار خداوند: فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ روایت كرده است كه:
قَالَ: الْمُؤَذِّنُ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِین عَلَیهِ السَّلَامُ.1
«حضرت فرمودند: مؤذّن و اعلام دارنده أمیر المؤمنین علیه السّلام است.»
و كلینى، از حسین بن محمّد از مُعَلَّى بن محمّد از وَشّاء از أحمد بن عمر حَلّال2 آورده است كه از حضرت أبو الحسن علیه السّلام درباره تفسیر گفتار خداى تعالى: فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَنْ لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ سؤال كردم، حضرت فرمودند: مؤذّن أمیر المؤمنین
- «تفسير عيّاشى» ج ٢، ص ١٧؛ و اين روايت را در تفسير «برهان» طبع حروفى رحلى، ج ٢، ص ١٧ (و از طبع سنگى، ج ١، ص ٣٥٥)؛ و تفسير «صافى» ج ١، ص ٥٧٨ آورده است.
- احمد بن عمر حلّال، از اصحاب امامين همامين موسى بن جعفر الکاظم و علىّ بن موسى الرّضا عليهم السّلام مى‌باشد، که هر دو بزرگوار مکنّى به أبو الحسن هستند. (م)