معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
52سیما و علائم مى‌شناسیم!1
روایات دالّه بر اینكه اهل أعراف، عارفان به خلائق‌اند
و نیز عیاشى از زاذان، از سلمان آورده است كه گفت: شنیدم بیش از ده بار رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم به على میفرمود:
یا عَلِىُّ! إِنَّكَ وَ الأوْصِیاءَ مِنْ بَعْدِكَ أَعْرَافٌ بَینَ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ؛ لَا یدْخُلُ الْجَنَّةَ إلَّا مَنْ عَرَفَكُمْ وَ عَرَفْتُمُوهُ، وَ لَا یدْخُلُ النَّارَ إلَّا مَنْ أَنْكَرَكُمْ وَ أَنْكَرْتُمُوهُ.2
«اى علىّ! تو و اوصیاء بعد از تو، أعراف هستید بین بهشت و آتش؛ داخل در بهشت نمى‌شود مگر كسى كه شما را بشناسد و شما هم او را بشناسید، و داخل آتش نمى‌شود مگر كسى كه شما را ناشناخته گیرد و شما هم او را ناشناخته گیرید!»
و نیز عیاشى از سَعد بن طَریف از حضرت باقر علیه السّلام در تفسیر این آیه آورده است كه فرمودند:
اى سعد! ایشان آل محمّد علیهم السّلام هستند؛ داخل بهشت نمى‌شود مگر كسى كه آنها را بشناسد و آنها او را بشناسند، و داخل جهنّم نمى‌شود مگر كسى كه آنان را ناشناخته گیرد و آنان او را ناشناخته گیرند.3
و نیز عیاشى از ثُمالى از حضرت باقر علیه السّلام آورده است كه در پاسخ كسى كه از گفتار خداوند تعالى: وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ سؤال كرده بود فرموده‌اند:
نَحْنُ الاعْرَافُ! الَّذِینَ لَا یعْرَفُ اللهُ إلَّا بِسَبَبِ مَعْرِفَتِنَا. و
- «تفسير عيّاشى» ج ٢، ص ١٨
- همان
- همان