معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
49چون درنگ شما و انتهاء آن هر دو مسلّم بوده است، بنابراین اینست روز بعث! و لیكن شما بر این تحدید و انتهاء ملكوتى علم نداشتید! و اجل مسمّى را حاكم و محیط بر اجل نمى‌دیدید! و نمیدانستید كه: إن الساعة کلمح البصر أو هو أقرب. «ساعت قیامت و روز بعث مانند چشم بر هم گذاردن است بلكه نزدیكتر.» و نمیدانستید كه: وَ إِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكافِرِينَ. «روز جهنّم به كافران احاطه دارد.»
و بنابراین در غفلت و جهل بسر بردید! و اینك دانستید كه اینست روز بعث و یوم الحشر و القیامة.
یك نكته ناگفته نماند: این ادّعاى غیر صحیح از مجرمین كه ما غیر از یك ساعت توقّف نكرده‌ایم، و پس از آن ظهور بطلان این ادّعا، و أمثال این اختلافاتى كه در مخاصمات بین ضعفاء و مستكبران واقع مى‌شود، و ردّ و بدلهائى را كه قرآن بین تابعین و متبوعین بیان میكند، و در روز قیامت با یكدگر مشاجرات و منازعاتى در پیرامون مسائل دنیویه دارند كه هر كدام میخواهند جُرم و جَریمه را به گردن دیگرى اندازند؛ منافاتى ندارد با آنچه سابقاً گذشت كه: روز قیامت، روزى است كه حقائق ظهور و بروز میكند، و حجاب‌ها و پرده‌ها كنار میرود، و سرائر و بواطن آشكارا مى‌شود. زیرا این كشف حقائق و آشكارا شدن و غیر قابل إنكار گشتن، داراى مراتب و درجاتى است: در نزد بعضى تامّ و تمام و به كمال مرتبه، و در نزد بعضى دیگر فى‌الجمله و مقدار كمى؛ و این تفاوت مراتب در تمام شئون قیامت موجود است.