معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهل‌بیت علیهم‌السلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شده‌اند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیت‌های نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
45و آنان از شدّت ذلّت و سرافكندگى، ترسناك و دل تهى شده، و با نگاه ضعیف از گوشه چشم به آن مینگرند. و كسانى كه ایمان آورده‌اند میگویند: زیانكاران كسانى هستند كه درباره نفوس خود و اهل خود در روز قیامت دچار خسران شده اند!»
ظاهراً این ایمان‌آورندگان، به عنوان قضاوت و حكومت چنین حكمى را مى‌كنند؛ و این، اختصاص به متّصفان به صفات اهل اعراف دارد و این حكم از وظائف اهل آن است.
سوگند مجرمان در قیامت، كه ما غیر از ساعتى درنگ نكرده‌ایم
و آنانند كه به آنها علم و ایمان داده شده، و در پاسخ سوگند مجرمان كه ما غیر از ساعتى درنگ نكردیم میگویند: شما در كتاب خدا تا روز بعث درنگ كرده‌اید!
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبِثُوا غَيْرَ ساعَةٍ كَذلِكَ كانُوا يُؤْفَكُونَ* وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ الْإِيمانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتابِ اللَّهِ إِلى يَوْمِ الْبَعْثِ فَهذا يَوْمُ الْبَعْثِ وَ لكِنَّكُمْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ.1
«و در روزى كه ساعت قیامت بر پا شود، مجرمان سوگند یاد مى‌كنند كه غیر از یك ساعت در دنیا درنگ نكرده‌اند؛ اینچنین دأب و روش آنها بود كه به دروغ و بهتان سخن مى‌گفتند. و كسانى كه به آنها علم و ایمان داده شده است میگویند: شما در كتاب خدا تا روز بازپسین و حشر درنگ كرده‌اید! و اینست روز بازپسین، و لیكن شما چنین بودید كه نمیدانستید.»
- آيه ٥٥ و ٥٦، از سوره ٣٠: الرّوم