معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
مرتب سازی:
معاد شناسی ج10
79وَ تِلْكَ الْجَنَّةُ الَّتِي أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ.1
«و اینست آن بهشتى كه به شما در پاداش و مزد كردارى كه انجام دادهاید، به عنوان وراثت میرسد!»
در اینجا دو روایت وارد است كه وراثت را به گونه اى دیگر تفسیر میكند، ولى هیچیك از آنها منافاتى با وراثت زمین ندارد.
اوّل: در تفسیر «مجمع البیان» از رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم وارد است كه:
مَا مِنْ أَحَدٍ إلَّا وَ لَهُ مَنْزِلٌ فِى الْجَنَّةِ وَ مَنْزِلٌ فِى النَّارِ؛ فَأَمَّا الْكَافِرُ فَیرِثُ الْمُؤْمِنَ مَنْزِلَهُ مِنَ النَّارِ، وَ الْمُؤْمِنُ یرِثُ الْكَافِرَ مَنْزِلَهُ مِنَ الْجَنَّةِ. فَذَلِكَ قَوْلُهُ: أُورِثْتُمُوها بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ.2
«هیچكس نیست مگر آنكه براى او منزلى در بهشت است و منزلى در جهنّم؛ پس شخص كافر، منزل جهنّمىِ مؤمن را از او به ارث مىبرد و شخص مؤمن، منزل بهشتىِ كافر را از او به ارث مىبرد. و اینست معناى گفتار خداوند: شما بهشت را در ازاء أعمالى كه بجاى آوردهاید، به عنوان ارث مىبرید.»
دوّم: در كتاب «ثواب الاعمال» صدوق، از پدرش از سَعد از احمد بن حسین از عثمان بن عیسى از بعضى از اصحاب خود، از حضرت صادق علیه السّلام روایت كرده است كه: خداوند هیچیك
- آيه ٧٢، از سوره ٤٣: الزّخرف
- «مجمع البيان» طبع صيدا، مجلّد ٢، ص ٤٢٠، ذيل آيه ٤٣، از سوره ٧: الاعراف؛ و رساله «الإنسان بعد الدّنيا» خطّى، ص ٦٩