معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
مرتب سازی:
معاد شناسی ج10
243نمىورزند، و تسبیح او را بجاى مىآورند و براى او سجده مىكنند.»
و همچون آیه:
إِنَّما يُؤْمِنُ بِآياتِنَا الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِها خَرُّوا سُجَّداً وَ سَبَّحُوا بِحَمْدِ رَبِّهِمْ وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ.1
«این است و جز این نیست كه به آیات ما كسانى ایمان مىآورند كه چون بدان آیات متذكّر شوند، به رو به زمین در سجده بیفتند و به حمد پروردگارشان تسبیح كنند، و ایشان استكبار نمىنمایند.»
و محصّل مطلب آنست كه: این حسّ بلندپروازى و سركشى و خود بینى و خود محورى و خودنگرى كه بر أصالت واقع نیست، از نفس امّاره به سوء و از حجاب غلیظ بین بنده و بین خدا ـ در اثر تسویلات شیطان و ابلیس ـ پدیدار مىشود. و چون وجود ابلیس از آتش است، لذا این حجابْ آتش خواهد بود. و هر كس بدین حجاب محجوب گردد با ابلیس هماهنگى نموده، و در اثر اتّحاد و هم افق شدن با آن كانون آتش، آتشین خواهد شد؛ و در روز قیامت كه این حجاب به صورت آتش جلوهگر است، در آن معذّب و مخلّد خواهد بود.
عجیب است كه خداوند به صورت استفهام تقریرى سؤال میكند كه: «آیا اینچنین نیست كه جهنّم محلّ و منزلگاه متكبّران مىباشد؟»:
أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْمُتَكَبِّرِينَ2
و نیز به صورت حتم و جزم حكم میكند كه: «آن كسانى كه از
- آيه ١٥، از سوره ٣٢: السّجدة
- ذيل آيه ٦٠، از سوره ٣٩: الزّمر