معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
مرتب سازی:
معاد شناسی ج10
238إِلَّا إِبْلِيسَ اسْتَكْبَرَ وَ كانَ مِنَ الْكافِرِينَ.1
أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعالِينَ.2
ابلیس دعوى انانیت كرد و در مقابل حضرت حقّ، وجود و هستى را به خود نسبت داد و گفت: أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ،3 من از آدم بهترم، چون مرا از آتش آفریدى و او راى از گل!
و چون آتش رو به بالا میرود و استكبار دارد، لذا خود را بر آب و خاك كه گل را مىسازند مقدّم و برتر مىبیند. همین استكبار بود كه خطاب «اهْبِطْ» را به شیطان رسانید:
قالَ فَاهْبِطْ مِنْها فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها فَاخْرُجْ إِنَّكَ مِنَ الصَّاغِرِينَ.4
«خداوند به ابلیس گفت: پائین برو از این بهشت، تو چنین توان و موقعیتى ندارى كه در بهشت خود را بزرگ ببینى و بزرگ بدانى و بزرگى كنى. پس خارج شو كه حقّاً تو از پستشدگان مىباشى.»
جهنّم، از آنِ متكبّرین است
استكبار ـ یعنى خود را بزرگ دیدن ـ موجب هبوط و نزول شیطان از بهشت شد، و او را ملعون و جهنّمى نمود، و مطرود و منفور شد. چرا كه در قبال حقّ، خود را ذى أثر دانست، و این خیالى است عظیم و گناهى است نابخشودنى.
بر اثر همین كِبر و تكبّر و استكبار است كه بشر هم پیوسته خود را از بهشت دور میكند و به جهنّم و عالَمِ بُعد نزدیك مىسازد. و همواره
- آيه ٧٤ از سوره ٣٨: ص
- ذيل آيه ٧٥ از سوره ٣٨: ص
- قسمتى از آيه ١٢ از سوره ٧: الاعراف
- آيه ١٣ از سوره ٧: الاعراف