
معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
234دستور تكوینى حضرت حقّ سبحانه و تعالى، فرمانبردار هستند. و همه در ذات و وجود خود مستقرّ و در حجاب ماهیت خود ثابت و استوارند.
از میان این همه مخلوقات، انسان و جنّ داراى یك خصوصیتى هستند كه علاوه بر ماهیت و تمایز وجودى، آنها را از سائرین جدا كرده است؛ و آن حسّ استقلال طلبى و انانیت و شخصیت و استكبار است كه در انسان بطور شدید و در جنّ به طور ضعیف موجود است. و این حسّ موجب آن شده است كه خود را بالاتر و برتر و ارجمندتر و عالىرتبهتر از آنچه كه هست بنگرد، و صفاتى از بهترین و عالىترین صفات چون علم و قدرت و حیات و فروع آنها را به خود نسبت دهد و از خود بداند، و خود را كانون و مبدأ این كمالات بداند و حق را یكسره فراموش كند.
این حسّ، حجابى عظیم است. زیرا بر خلاف متن واقع و حقیقت امر است. حجابى است تخیلى و موهومى نه اساسى و اصیل چون سائر موجودات. حجابى است كه یكایك از صفات حق را گرفته و كذباً به خود نسبت میدهد و از خود میداند.
خلقت شیطان، بر اساس مصلحت است
خداوند شیطان را آفرید و او را داراى خصیصه كبر و استكبار نمود، و نفوس بشرى به واسطه انقیاد و متابعت از او اختیاراً داراى این خصیصه شدند، و در نتیجه خود را بزرگ دیدند، و این بزرگنگرى مبدأ تمام خیالات فاسده و آراء و افكار باطله و كردار نكوهیده و بالاخره عقائد و ملكات خبیثه و سیئه گردید، و موجب
