معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
مرتب سازی:
معاد شناسی ج10
216رجحان دادهایم.»
وَ ما مِنَّا إِلَّا لَهُ مَقامٌ مَعْلُومٌ.1
«و هیچیك از ما نیست مگر آنكه براى او مقام و درجه معلومى است.»
مراتب مختلف پیامبران و اولیاى خدا در بهشت
و بر همین اساس هر یك از پیامبران و امامان و اولیاى خدا، با همه تقرّب و خلوص، و با وجود مقام توحید و عرفان إلهى، هر یك داراى منزلتى خاصّ و محلّ و مقامى مختصّ به خود اوست. و چقدر این گفتار حكماء شیرین و دلپسند است كه گفتهاند: الطُّرُقُ إلَى اللهِ بِعَدَدَ أنْفاسِ الْخَلائِقِ. «راههاى به سوى خداوند، به تعداد نفوس مخلوقات است.»
یعنى هر كس از راه نفسانى مختصّ به خود میرود بسوى خداوند، و بنابراین منازل بهشت نیز مختلف و متفاوت مىشود، و هر كس داراى منزلگهى مختصّ به خود خواهد بود. و بر همین اصل در روایت داریم كه رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم فرمودهاند: ما در بهشت عَدْن هستیم، و آن در وسط بهشتهاست، و سائر انبیاء در بهشتهاى اطراف ما هستند.
در «عیون» با اسناد تَمیمى از حضرت رضا، از پدرانش علیهم السّلام آورده است كه رسول خدا صلّى الله علیه و آله و سلّم گفتهاند: وَسَطُ الْجَنَّةِ لِى وَ لِاهْلِ بَیتِى.2 «وسط بهشت براى من و
- آيه ١٦٤، از سوره ٣٧: الصّافّات
- «عيون أخبار الرّضا» ص ٢٥٧