معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
مرتب سازی:
معاد شناسی ج10
212لَهُمْ دارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ.1
و در تفسیر آمده است كه گفته شده است: سَلام، خودِ خداست؛ و خانه او بهشت اوست.2
و از جمله مقامات سالك بسوى خدا، مقام فَناء فى الله است من جمیع الجهات، و بنابراین حتماً جَنّةُ الذّات یكى از بهشتهائى است كه حضرت حقّ به مؤمن وعده داده است.
به زیورها بیارایند وقتى خوبرویان را *** تو سیمین تن چنان خوبى که زیورها بیارائى3 درهاى هشتگانه بهشت، تعیین كننده عدد خود بهشتها نیست
بعضى چنین مىپندارند كه چون درهاى بهشت طبق روایات وارده، هشت دَر است، فلهذا باید خود بهشتها نیز هشت عدد باشد، زیرا وصول به هر بهشت مستلزم ورود از در مختصّ به آن است، چون از غیر در نمىتوان و نباید وارد شد؛ و كریمه شریفه:
وَ أْتُوا الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوابِها وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ.4
«و به خانهها از درهایش وارد شوید! و تقواى خدا را در پیش گیرید! امید آنكه شما رستگار شوید!»
بر این مطلب دلالت دارد.
و لیكن این استدلال تمام نیست، زیرا أوّلًا ممكن است یك خانه
- صدر آيه ١٢٧، از سوره ٦: الانعام
- «مجمع البيان» مجلّد ٢، ص ٣٦٤
- از سعدى شيرازى؛ «کلّيّات» طبع فروغى، غزليّات، ص ٢٧٨
- ذيل آيه ١٨٩، از سوره ٢: البقرة