معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
مرتب سازی:
معاد شناسی ج10
199به خلود و بقاء است، كما اینكه نقصان آن به زوال و فناء مىباشد.1»
نعمتهاى بهشت، جاودانى است
و بر همین اساس است كه در سوره رعد، خوردن طعامهاى بهشت را دائمى شمرده است، و سایه لطیف درختان آن را نیز پیوسته و مستمرّ دانسته است:
مَثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ أُكُلُها دائِمٌ وَ ظِلُّها تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ عُقْبَى الْكافِرِينَ النَّارُ.2
«مثال آن بهشتى كه به پرهیزگاران وعده داده شده است، چنین است كه از زیر درختان انبوه و سر بهم آوردهاش نهرهائى جریان دارد. خوراكىهاى آن بهشت پیوسته و دائم، و سایه آن نیز پیوسته و دائم است. اینست عاقبت كار كسانى كه پرهیزكار شوند؛ و عاقبت كار كافران آتش است.»
و در «مجمع البیان» اینطور تفسیر كرده است كه: ﴿أُكُلُها دائِمٌ یعنى میوههایش مانند میوههاى دنیا منقطع نمىشود، و سایهاش زوال نمىپذیرد و خورشید آن سایه را از بین نمىبرد. و گفته شده است كه: به موت و آفت مقطوع نمىشود.3»
و از ابن عبّاس در تفسیر آیه:
وَ يُسْقَوْنَ فِيها كَأْساً كانَ مِزاجُها زَنْجَبِيلًا.4
- «مجمع البيان» طبع صيدا، مجلّد ١، ص ٦٥
- آيه ٣٥، از سوره ١٣: الرّعد
- «مجمع البيان» مجلّد ٣، ص ٢٩٦
- آيه ١٧، از سوره ٧٦: الدّهر