
معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
196دَهَقَ یدْهَقُ دَهْقاً به معناى پر كردن و سرشار و مملوّ نمودن است، و دِهَاق به معناى سرشار و پر است. و كِذَّاب یكى از مصادر كَذَبَ یكْذِبُ مىباشد، یعنى دروغ گفتن.
در نعمتهاى بهشت نقصان راه ندارد
از این آیات استفاده مىشود كه بهشت مقام صدق و امانت و تقوى و برداشتن گلایه از آثار و مظاهر عالم آفرینش كه مخلوق خداست، و حفظ مقام جلال و عظمت و ابّهت حضرت ذوالجلال است. در آنجا بطلان و لغو و دروغ و گناه نیست، و فتور و نقصان و عیب راه ندارد. شرابش مست میكند ولى مست جمال خدا و صفات خدا و افعال خدا؛ و سر درد نمىآورد، و عقل را هم نمىبرد. و آن را شراب طَهور گویند كه در سوره دهر ذكر شده است.
غذاى آن ثقل و سنگینى نمىآورد، و نكاح آن فتور و سستى ندارد، همه عشق است و لذّت و سُرور و حُبور. و علّتش اینست كه در آنجا نقصان و عدم و نیستى راه ندارد. در دنیا كه نكاح و یا خوردن طعامهاى لذیذ و یا آشامیدن نوشابههاى لذیذ، لذّتش و اثرش ضعیف مىشود و از بین میرود، به جهت نقصان این عالم است. و اگر فرض كنید جهات نقیصه در اینجا نباشد، هیچگاه بهجت و سرورش تبدیل به گرفتگى و بدى احوال نمىشود، و هر لذّت و كیف و عیشى كه پیدا شود همان جاودان خواهد ماند؛ بدون ذرّه اى قصور و فتور و كمى و كاستى.
و به عبارت روشنتر، نقصان و عیب و مرض و مرگ و سستى و كژى و كاستىِ این عالم، معلول ثقل مادّه است، ولى در قیامت مادّه
