
معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
161حضرت احدیت است، نه تنها اندكاك در صفتى و یا اسمى، بلكه اندكاك در ذات و فناى مطلق. رَزَقنا اللهُ إن شاءَ اللهُ تعالَى.
در «تفسیر علىّ ابن إبراهیم» در تفسیر آیه: وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ وارد است كه قال: النَّظَرُ إلَى وَجْهِ اللهِ.1 و شاید این معنى از این آیه استفاده و اخذ شده باشد:
لِيَجْزِيَهُمُ اللَّهُ أَحْسَنَ ما عَمِلُوا وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ.2
«براى آنكه خداوند، بهترین از كردارهاى آنان را جزاى عمل آنها قرار دهد، و از فضل خود بر آنان زیادتى عنایت كند؛ و خداوند به هر كس كه بخواهد روزى بدون حساب میدهد.»
این آیه در ذیل آیات نور است كه در شأن ائمّه اطهار علیهم السّلام و درجات و مقامات آنهاست، و میرساند كه آن زیادتى كه روزى بدون حساب است از فضل خداست.
و از طرفى داریم كه:
وَ اللَّهُ يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ.3
«و خداوند اختصاص میدهد به رحمتش هر كه را كه بخواهد؛ و خداوند داراى فضل بزرگى است.»
و نیز داریم:
- «تفسير قمّى» ص ٦٤٦
- آيه ٣٨، از سوره ٢٤: النّور
- ذيل آيه ١٠٥، از سوره ٢: البقرة
