معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
مرتب سازی:
معاد شناسی ج10
158نمیداند كه آنچه براى او مخفى شده است، در پاداش كردارى كه در دنیا انجام میداده است چیست؛ پاداشى كه موجب ترى و تازگى چشمهاست!1»»
بارى، براى روشن شدن این حقیقت ناچاریم بحث مختصرى را بنمائیم، و آن اینست كه: در قرآن كریم داریم:
وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى* وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى* ثُمَّ يُجْزاهُ الْجَزاءَ الْأَوْفى.2
«و نیست براى انسان مگر آنچه را كه خودش سعى و كوشش كرده و براى بدست آوردن آن كارى انجام داده است. و سعى و كوشش انسان بزودى دیده خواهد شد. و سپس آن سعى و كوشش را بطور أوفى و أتمّ، جزاى او قرار میدهند.»
و از طرفى داریم:
لَهُمْ ما يَشاؤُنَ عِنْدَ رَبِّهِمْ.3
«از براى مؤمنان است در نزد پروردگارشان آنچه را كه بخواهند.»
و بنابراین آنچه را كه انسان مؤمن بخواهد، مملوك اوست به دلیل كلمه «لَهُم» كه دالّ بر ملكیت است. و لیكن چیزهائى براى انسان هست و مملوك اوست، و لیكن از تحت مشیت و سِعه اراده و
- «تفسير قمّى» طبع سنگى، ص ٥١٢ و ٥١٣؛ و از طبع حروفى، مطبعة النّجف: ج ٢، ص ١٦٩ و ١٧٠
- آيات ٣٩ تا ٤١، از سوره ٥٣: النّجم
- صدر آيه ٣٤، از سوره ٣٩: الزّمر؛ و قسمتى از آيه ٢٢، از سوره ٤٢: الشّورى