
معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
148این امر رسول خدا را عتاب كرد و گفت: اى رسول خدا! تو زیاد فاطمه را مىبوسى!
رسول الله فرمود: وَیلَكِ! چون مرا به آسمان معراج دادند، جبرئیل مرا از درخت طوبى مرور داد، و از میوه آن به من داد و من خوردم، و خداوند آن را در پشت من تبدیل به نطفه گردانید؛ و چون به زمین فرود آمدم، با خدیجه مواقعه نمودم و به فاطمه آبستن شد. و من هیچگاه فاطمه را نمىبوسم مگر آنكه بوى درخت طوبى را از او استشمام میكنم.1»
و در «تفسیر فرات بن إبراهیم» چهار روایت به سندهاى مختلف از رسول الله2 و یك روایت مفصّل از أمیر المؤمنین3 درباره درخت طوبى ذكر میكند كه حاوى تفصیلات و خصوصیات این شجره طیبه است.
** *
رضایت طرفینى خداوند و مؤمنان
یكى از عوالم بهشتیان، مقام «رضا» است؛ نه تنها رضاى خداوند از آنها بلكه رضاى آنها از خداوند. و در این صورت رضایت طرفینى حاصل مىشود و هر دو یكدیگر را مىپسندند، و گله و گلایه و مؤاخذه از طرفین برداشته مىشود.
البتّه مراد از رضا، در اینجا رضاى تكوینى نیست؛ زیرا خداوند از همه موجودات راضى است، و چگونه راضى نباشد درحالىكه به
- «تفسير عيّاشى» ج ٢، ص ٢١٢
- «تفسير فرات» ص ٧٢ و ٧٣؛ و ص ٧٤ و ٧٥
- همان
