
معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
146یك درخت را كه اگر پرنده اى را بخواهند به گرداگرد تنه آن به پرواز درآورند، از شدّت عظمت و بزرگى آن درخت، هفتصد سال بیشتر طول مىكشد. و در بهشت منزلى نبود مگر آنكه شاخه اى از آن درخت در آن بود. من گفتم: اى جبرائیل! این درخت چیست؟! گفت: این درخت طوبَى است كه خدا مىفرماید: طُوبى لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ.1
و در «خصال» صدوق با سند خود از حضرت باقر علیه السّلام از حضرت أمیر المؤمنین علیه السّلام روایت میكند كه فرمودند:
«طوبَى درختى است در بهشت كه ریشه آن در خانه رسول الله است، و هیچ مؤمنى نیست مگر آنكه در خانه او شاخه اى از شاخههایش مىباشد. و آن مؤمن هر چه بر دلش بگذراند و بدان میل كند، آن شاخه آن را براى او مىآورد. و اگر یك مرد سوار، با كمال اهتمام و جدّیت، در سایه آن درخت صد سال سیر كند، از آن سایه بیرون نمیرود؛ و اگر كلاغى از تنه و بن آن درخت، به طرف بالاى آن به پرواز درآید، به آخرین نقطه أعلاى آن نمیرسد مگر آنكه از پیرى بدنش سپید گردد. آگاه باشید! و در مثل چنین نعمتهایى رغبت كنید ـ الخبر.2»
شجره طوبى، مهریه حضرت فاطمه زهرا علیها السّلام است
در «تفسیر عیاشى» از عَمْرو بن شمر از جابر، از حضرت باقر
- «تفسير قمّى» ص ٣٧٤
- «خصال» طبع سنگى، ج ٢، ص ٨٢، در باب اثنى عشر؛ در ذيل حديثى که دوازده علامت براى اهل تقوى ذکر ميکند آورده است.
