
معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
143میكند، و شاخههاى آن كه طهارت و رحمت، و عافیت، و ایثار، و إنفاق، و عبودیت، و عبادت، و جهاد، و نماز، و روزه، و سائر افعال و صفات پسندیده است، همه از این تنه و ریشه منشعب میگردد، و هر شاخه اى از این ریشه نیرو میگیرد و رشد پیدا میكند.
و بنا بر همین اصل در «مجمع البیان» مرحوم طبرسى پس از آنكه از بزرگان مفسّرین، نُه معنى براى كلمه طوبى روایت میكند، معناى دهمین آن را به معناى درختى گرفته است كه ریشهاش در منزل رسول الله صلّى علیه و آله و سلّم است، و در خانه هر مؤمنى شاخه اى از شاخههاى آنست. و گوید: این معنى را عُبَید بن عُمَیر و وَهَب و أبو هُرَیرة و شَهْر بن حوشَب گفتهاند، و شهر بن حوشب مرفوعاً از أبو سَعید خُدرى از رسول الله روایت كرده است. و همین معنى از حضرت باقر علیه السّلام مروىّ است.
و سپس گفته است:
اصل و ریشه درخت طوبى در بهشت، در خانه رسول الله و أمیر المؤمنین صلّى الله علیهما و آلهما، و شاخههایش در منازل شیعیان است
«ثعلبى با اسناد خود از كلبى از أبو صالح از ابن عبّاس روایت كرده است كه:
قالَ: طوبَى شَجَرَةٌ أصْلُها فى دارِ عَلىٍّ عَلَیهِ السَّلَامُ فى الْجَنَّةِ، وَ فى دارِ كُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْها غُصْنٌ.
وَ رَواهُ أبُو بَصِیرٍ عَنْ أبى عَبْد اللهِ عَلَیهِ السَّلَامُ، وَ رَوَى الْحَاكِمُ أَبُو الْقَاسِمِ الْحَسْكَانِىُّ بِإسْنَادِهِ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَلَیهِمَا السَّلَامُ عَنْ أَبِیهِ عَنْ ءَابَآئِهِ عَلَیهِمُ السَّلَامُ قَالَ: سُئِلَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیهِ وَ ءَالِهِ وَ سَلَّمَ عَنْ طُوبَى، قَالَ: شَجَرَةٌ أَصْلُهَا فِى دَارِى وَ فَرْعُهَا
