
معاد شناسی ج10
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد دهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت اعراف»، «حقیقت بهشت» و «حقیقت جهنم در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • صفات و خصوصیات نفسانیۀ «اهل أعراف» • أعراف، موقف اهل عرفان است • رجال أعراف، اهلبیت علیهمالسلام هستند • بهشت و دوزخ در ملکوت زمین است • بهشت و جهنم در حال حاضر، آفریده شدهاند • معنای صحیح «لا إکراهَ فی الدّین» • شجرۀ طوبیٰ، درخت ولایت است • بهشت، حقیقت ولایت است • بهشت لقاء و جنّت ذات • بهشت قیامت، طلوع عالَمِ نفْس است • کیفیت پیدایش دوزخ • خلقت شیطان بر اساس مصلحت است • مسألۀ «امر بین الأمرین» از اسرار علوم است • اعتماد به دنیا، آتش است • بقاءِ عذاب و تناوب آن، مربوط به معصیتهای نفس است • حقیقت جهنم، حجاب و بُعد از رحمت خداست • ریشۀ جهنم، یأس از رحمت خداست • خلود و جاودانگی در بهشت و جهنم • پاسخ به اشکالات وارده بر خلود
معاد شناسی ج10
83علّامه مجلسى رضوان الله علیه درباره مكان بهشت فرموده است كه: أخبار دلالت دارند بر آنكه بهشت ما فوق آسمانهاى هفتگانه است، و به این عقیده اكثر مسلمانان معتقدند.1
و این مطالب منافات ندارد با آنكه محلّ بهشت زمین بوده باشد، زیرا مراد از آسمانهاى هفتگانه معلوم نیست كه این آسمانهاى طبیعى باشد، به علّت آنكه تمام این آسمانها با ستارگان از كواكب و سیارات و خورشید و منظومهها و كهكشانها همه و همه آسمان دنیاست، طبق آیه شریفه:
إِنَّا زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِزِينَةٍ الْكَواكِبِ.2
«ما آسمان دنیا را با جلوههاى ستارگان زینت بخشیدیم.»
و بنابراین آسمان هفتم و یا ما فوق آسمان هفتم كه در بطون و طبقات مخفیه و پنهان عالم مُلك است، منافات ندارد كه در ملكوت زمین باشد. پس ملكوت و باطن زمین ممكن است آسمان هفتم بوده باشد، و آنجا بهشت باشد. و شاهد بر این مطلب آنستكه زمین در آنوقت زمین هست و زمین نیست؛ زمین هست به اعتبار آنكه همین زمین است، و زمین نیست به جهت آنكه مُشرِق و نورانى شده و به زمین دگرى مبدّل گشته، و در قبضه خداوند قرار گرفته است.
شاهد بر این گفتار دو آیه در قرآن كریم است كه دلالت دارد بر آنكه عرض بهشت به اندازه آسمانها و زمین است:
- همان مصدر، ص ٢٠٥
- آيه ٦، از سوره ٣٧: الصّافّات
