معاد شناسی ج9
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد نهم از این مجموعه پیرامون «حقیقت شفاعت و کیفیت تحقق آن در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • همۀ موجودات به سوی خدا در حرکت‌اند • مجردات محضه و مخلَصین دارای معاد نیستند • بحثی مشروح دربارۀ شفاعت • شفاعت تشریعی و تکوینی • اصناف شفاعت‌کنندگان در قیامت • شفیعان تشریعیه در دنیا؛ توبه، توحید، ایمان، عمل صالح، قرآن • حقیقت معنای شفیع، فناء‌فی‌اللَه است • شفاعت رسول‌اللَه از مقام محمود است • نیازمندی همۀ پیامبران به شفاعت رسول‌اللَه • شفاعت اختصاص به مؤمن گناهکار دارد • شفاعت برای اهل محبت، نه اهل عداوت • شفاعت همچون دارو برای تقویت طبیعت است • پاسخ به اشکالات وارده بر شفاعت • شفاعت در قیامت است نه در برزخ • شفاعت موجبِ ازدیاد امید به رحمت خداست • معنای منبر وسیله و لواء حمد در روز قیامت • ساقی حوض کوثر • حقیقت حوض کوثر، علم توأم با عمل است • معنای نهرهای جاری در بهشت
معاد شناسی ج9
172بارى، چون مطالب انجیل برنابا در شفاعت رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم به نحو مبسوطى همان مفاد آیه كریمه قرآنیه و روایات وارده ما از طریق أهل بیت و از طریق عامّه بود، لذا گرچه قدرى مفصّل شد آن را در اینجا ذكر كردیم تا با ملاحظه آن، درجات و مقامات رسول الله در نزد خداى متعال روشن شود، و نیاز جمیع پیامبران به آن حضرت مشهود گردد. و الحَمدُ لِلَّهِ وَحْدَه.
رسول الله حائز وساطت در تكوین و شفاعت در تشریع‌اند
آرى جائى كه رسول الله، واسطه در خلقت عالم تكوین و سبب براى پیدایش موجودات جهان تجرّد و مادّه و نشأه ملك و ملكوت باشد، چه جاى شگفت است كه حائز مقام شفاعت در عالم شرع و شریعت و موجب ارتقاء مقام و علوّ مرتبت ابرار و نیكان و باعث غفران و آمرزش اشرار و تیره بختان بوده باشد!؟
روایات عامّه راجع به مقام شفاعت رسول الله
روایات وارده از طریق شیعه مبنى بر اینكه امامان علیهم السّلام و وجود اقدس رسول الله صلّى الله علیه و آله و سلّم و حضرت صدّیقه كبرى فاطمه زهرا سلام الله علیها در عالم معنى و نفس مجرّده خود، حجاب اقرب حضرت خداوند جلّ شأنه و واسطه فیض و افاضه رحمت بر عالم وجود مى‌باشند، بسیار است؛ و ما در مجلّدات «امام‌شناسى» از دوره علوم و معارف اسلام بعضى از آنها را ذكر كرده‌ایم، و در اینجا بالمناسبه برخى از روایاتى را كه از طریق عامّه وارد شده است و علّامه شیخ عبد الحسین امینى در «الغدیر» به مناسبت قصیده غدیریه قاضى نظام الدّین1 آورده است ذكر مى‌كنیم:
- قاضى نظام الدّين متوفّى در سنه ٦٧٨ هجرى قمرى است. نامش محمّد است و او پسر قاضى القضاة إسحق بن مظهر اصفهانى است؛ از بزرگان ادباء شيعه و در فنون و فضائل فريد عصر و يگانه دهر بوده است، و در أقطار و بلاد عراق به سمَت قاضى القضاتى منصوب، و با خواجه شمس الدّين محمّد جوينى ملقّب به صاحب الدّيوان و متوفّى در سنه ٦٨٣ مأنوس بوده و مخالطه داشته است. و شعرى بليغ در مدح سلطان المحقّقين خواجه نصير الدّين طوسى متوفّى در سنه ٦٧٢ سروده است.
ترجمه احوال او در «مجالس المؤمنين» ص ٢٢٦ و «تاريخ ءَاداب اللغة العربيّة» جرجى زيدان، در ج ٣، ص ١٣ ذکر شده است. («الغدير» ج ٥، ص ٤٣٥ و ٤٣٦)
- قاضى نظام الدّين متوفّى در سنه ٦٧٨ هجرى قمرى است. نامش محمّد است و او پسر قاضى القضاة إسحق بن مظهر اصفهانى است؛ از بزرگان ادباء شيعه و در فنون و فضائل فريد عصر و يگانه دهر بوده است، و در أقطار و بلاد عراق به سمَت قاضى القضاتى منصوب، و با خواجه شمس الدّين محمّد جوينى ملقّب به صاحب الدّيوان و متوفّى در سنه ٦٨٣ مأنوس بوده و مخالطه داشته است. و شعرى بليغ در مدح سلطان المحقّقين خواجه نصير الدّين طوسى متوفّى در سنه ٦٧٢ سروده است.