اللَه شناسی ج3
جلد سوم از مجموعۀ «اللهشناسی» تألیف ارزشمند علامه آیتالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی ـ قدّسسرّه ـ بوده که پیرامونِ «انحصار توحید حقیقی به معرفت عرفانی، و بطلان توحیدِ غیر عارفان» به ضمیمۀ «مفاد وحدت وجود و برخی ادله آن» میباشد که با قلمی روان و شواهدی متقن به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. اهم مباحث این مجلد: • غیر از عارفان، جمیع مردمان خدا را با دیدۀ دوبین مینگرند • آنانکه برای غیر از خدا اثری قائلاند، مبتلا به شرک خفیّ هستند • ضرورت رجوع به عقل و لزوم فراگیری علم و حکمت • بحث گرانقدر کاشفالغطاء در «وحدت وجود و موجود» • نقد و بررسی اعتقاد به ثنویت و تحقیقی بلیغ دربارۀ خیر و شرّ • اخباریون حشوی و قائلین به اصالت ماهیت، در باطن گرفتار ثنویتاند • برای مادیون و ماتریالیستها مسألۀ شرور حلّ نشده و به جهان بدبین هستند • نقد و بررسی اعتقادات شیخیه • تحقیقی دربارۀ شیطان و دایره مأموریت تکوینی او • در هر طائفهای از اهل عرفان، افرادی غیر خبره و بیمعرفت، خود را جا زدهاند • فقیهنمایان به نجاسات «وحدت وجودی» را افزودهاند تا خود را از مسؤولیت برَهانند • تنزیه صرف فاقد دلیل عقلی و شهودی و شرعی است • نقد و بررسی مکتب معتزلی و اشعری • رموز و اشارات سورۀ اخلاص
مرتب سازی:
اللَه شناسی ج3
37گفتهاند: لَیسَ وَراءَ عُبّادانَ قَرْیة1. «در آن سوى عُبّادان قریهاى وجود ندارد.»
و از همین جهت بود که چون کمیل طلب زیادتى بیان و شرح نمود حضرت فرمود: أَطْفِ السِّرَاجَ فَقَدْ طَلَعَ الصُّبْحُ. یعنى چراغ عقل و سؤال با زبان فکرت را در وقت طلوع صبحِ مکاشفه و مشاهده وجه حقّ در آن کشف، خاموش کن!
چرا که کشف و شهود، از عقل و ادراک آن بىنیاز است؛ همچنانکه صبح از چراغ و درخشیدن آن بىنیاز است. و عیان احتیاج به بیان ندارد؛ وَ لَیسَ الْخَبَرُ کالْمُعاینَةِ.
و اگر تو بگوئى: این کلام، گفتارى است غریب عجیب متناقض. ما معنى آن را نفهمیدیم و به سوى ادراک آن راهى را پیدا ننمودیم. بنابراین قدرى واضحتر از این سخن، پرده از رخسارهاش برگیر! و یا در صورت مثالى که به ذهن ما نزدیک باشد شرح و بیانى بیاور بهطورىکه ما آن را بفهمیم و از آن به مقصود و مطلوبمان برسیم!
زیرا ما از این جهان غیر از کثرات متباینه مختلفهاى که در معرض زوال و تغیر مىباشد چیزى را مشاهده نمىکنیم. و ما بدانها علم و شناسائى نداریم مگر آنکه آنها غیر از حقّ هستند و آنها مخلوق و آفریده شده مىباشند. و تو
- در «مجمع الامثال» ميدانى (طبع سنه ١٣٧٤ ه) با تحقيق محمّد محيى الدّين عبد الحميد، ج ٢، ص ٢٥٧؛ و «أمثال و حِكم دهخدا» ج ٣، ص ١٣٧٥؛ و اينطور معنى كرده است: از «آن سوتر از عبّادان ديهى نيست؛ تمثّل:
از كمال إسماعيل:
صدر عمّار و مجد عبّادان *** قريةٌ مِن وراء عُبّادان
و از منوچهرى:
بر فراز همّت او نيست جاى *** نيست آنسوتر ز عبّادان دهى
- در «مجمع الامثال» ميدانى (طبع سنه ١٣٧٤ ه) با تحقيق محمّد محيى الدّين عبد الحميد، ج ٢، ص ٢٥٧؛ و «أمثال و حِكم دهخدا» ج ٣، ص ١٣٧٥؛ و اينطور معنى كرده است: از «آن سوتر از عبّادان ديهى نيست؛ تمثّل: