اللَه شناسی ج3

نخواهد گشت. و اوست‌ اسْمُ اللَهِ الْعَظیمُ الاعْظَم‌، و نور مُشرِق وى بر هیاکل ممکنات که در نزد حکماء از آن تعبیر مى‌شود به‌ نَفَسِ رَحْمانى‌ و در نزد عرفاء به‌ حَقِّ مَخْلوقٌ‌ بِه و در نزد شرع به‌ رَحْمَتُهُ الَّتى وَسِعَتْ کلَّ شَىْ‌ءٍ و به‌ حَقیقَة مُحمَّدیه‌ و به‌ صادر اوّل‌. (أَوَّلَ مَا خَلَقَ اللَهُ نُورِى.)

 و اوست جامع جمیع عوالم: عالم‌ جبروت‌ و ملکوت‌ و مُلک‌ و ناسوت‌، و همه عقول مفارقه و مجرّده و مادّیه، کلّیه و جزئیه، عرضیه و طولیه، و همچنین همه نفوس کلّیه و جزئیه، و ارواح و اجسام، و مُثُل عُلْیا، و ارباب انواع که در شرع از آن تعبیر به‌ مَلَئکه‌، و روح اعظم که سید مَلَئکه‌ و ربّ النّوع آنهاست مى‌شود.

 تمامى این عوالم، شرف صدور یافته است از آن وجود مطلق و مبدأ اعلى که فوق‌ ما لا یتَناهى‌ است‌ بِما لَا یتَناهى‌ از جهت قوّت و شدّت و عُدّت و مدّت.

 حقّ عزّ شأنه، آن صادر نخستین را که جامع جمیع کائنات و وجودهاى ممکنات است ایجاد فرمود. آن را به محض مشیت و اراده خود در أزلُ الآزال تا أبدُالآباد ایجاد نمود.

 ﴿وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ كَلَمْحٍ بِالْبَصَرِ﴾.¹

 «و نیست امر ما مگر یکى، مانند یک چشم بر هم نهادن و یک مژه زدن.» و تشبیه به مژه زدن، از باب ضیق و تنگى کمربند الفاظ است؛ و گرنه حقیقت دقیق‌تر و رقیق‌تر از آنست.

 و اوست مَثَل اعلى که به وجهى از حکایت، حکایت مى‌کند از آن ذات مقدّس حقّ که محتجب است به سرادق عظمت و جبروت و غیب الغیوب.

 یا مَنْ لا یعْلَمُ ما هُوَ إلّا هُوَ