معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
99عرش هستند، همگى با حمد پروردگارشان تسبیح مى‌نمایند».
مسلّماً برداشتن و حمل كردن مانند حمل كردن كرسى سلطان بر روى دوش مردم نیست.
و نیز در قرآن داریم: وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ. (آيه ١٧، از سوره ٦٩: الحاقّة)
«و عرش پروردگارت را اى پیامبر، در آن روز كه روز قیامت است، هشت مَلك و فرشته بر بالاى خود حمل میكنند».
آیا در قیامت هشت فرشته كرسى و تخت حكمرانى حضرت حقّ را به دوش مى‌كشند؟ یا آنكه نه چنین نیست؛ مأموران اراده عرش حضرت احدیت سبحانه و تعالى در این جهان و در عالم مادّه و امكان، چهار مَلك مقرّب‌است، عزرائیل، و جبرائیل، و میكائیل، و إسرافیل، حاملان نیازهاى عالم طبع و وسائط فیض و رحمت‌اند، در آن عالم بواسطه تجرّد ملكوتى و سعه و قدرت آنجا، حاملان نیازهاى آن جهان افزوده و دو برابر میگردند، و هشت ملك مقرّب واسطه در فیض سبحانى از مقام احدیت بدان عالمند؛ اینست معناى ثَمانیه و معناى حمل كردن عرش خداوند عزّ و جلّ.
و یا آنكه در قرآن داریم: وَ جاءَ رَبُّكَ وَ الْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا. (آيه ٢٢ از سوره ٨٩: الفجر)
«و در روز قیامت پروردگار تو و فرشتگان بطور صفوف منظّم مى‌آیند.»
آیا خداوند جسم است؛ و آمدن او مانند آمدن انسان است؟