معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
93ابدیه الهیه كه در آنجا حیات سرمدى است، موتى نیست، و مرگى و ضعفى وجود ندارد، و به سعادتى میرسد كه با آن شقاوتى نیست. و در جوار حضرت حقّ جلّ و عزّ سكنى مى‌گزیند؛ و با پیامبران و حجج الهیه و صدّیقان و شهیدان و صالحان از بندگان خدا شریك و سهیم و جلیل و مصاحب و همنشین میگردد.
و اگر در یكى از این عقبات از عهده سؤال بر نیاید، و از حقّى كه بر عهده او بر نیامده باشد و از عمل صالح خوددارى نموده باشد، و رحمت خدا شامل حال او نگردد، در آن عقبه محبوس میشود؛ و قدمش میلرزد؛ و از آنجا به داخل جهنّم مى‌افتد.
و این عقبات و بندهاى صراط قیامت عیناً مانند آن عقباتى است كه ما در كوه‌ها داریم؛ اگر از یك عقبه ردّ شدیم و گرنه اگر احیاناً لغزشى از انسان حاصل شود، انسان سقوط میكند.
و این عقبات و گردنه‌ها همه بر روى صراط است؛ نام یك عقبه ولایت است كه تمام خلائق را در آنجا متوقّف میكنند؛ و از ولایت أمیر المؤمنین و ائمّه علیهم السّلام سؤال میكنند؛ كسى كه خوب از عهده جواب برآید نجات پیدا مى‌كند و عبور مى‌نماید، و كسى كه آنچه را باید آنجا بیاورد نیاورد، آنجا مى‌ماند و به درون مى‌افتد، و اینست معناى گفتار خداوند عزّ و جلّ: وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ.1
و از همه عقبات مهم‌تر «مرصاد» است كه خداوند در قرآن كریم میفرماید: إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ.
«بدرستى كه حقّاً پروردگار تو در كمینگاه است» خداوند
- . آيه ٢٤، از سوره ٣٧، الصافات