معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
91آرى آن دوست خدا، ولىّ خدا كه هیچ در دلش، در اندیشه‌اش در خاطرات و آرزویش، جز خدا نیست، دلش جاى خداست، محلّ و مأواى خداست، مركز تجلّیات و ظهور خداست، خدا كه مریض نمى‌شود ولى اگر بخواهیم نهایت ارتباط و یگانگى اولیاء خدا را با خدا برسانیم، باید بگوئیم: خدا مریض شده است.
هر كس با مقام ولایت ستیزگى كند با خدا ستیزگى كرده است؛ هر كس به آنها مودّت و محبّت كند به خدا محبّت نموده است؛ هر كس با آنها فتنه انگیزى كند با خدا فتنه انگیخته است، و هر كس اعانت به آنها كند به خدا اعانت كرده است.
بارى، تمام این اقسام ظلم و ستمى كه انسان روا میدارد و طغیان و سركشى اى كه مى‌نماید راجع میشود به متابعت از هواى شیطانیه و نفس امّاره. و اصلش از اغترار به زینت‌هاى دنیویه و دلبستگى به اوهام و تخیلاتى پیدا میشود كه ما آن را در این جهان اعتبار، نظام تمدّن و اجتماع نامگذارى مى‌كنیم، و به تخیلات و تموّهات، دلبسته و از حقائق به دور مى‌افتیم؛ و در نتیجه راه بسوى دوزخ پیدا مى‌كنیم، و به هر درجه كه ظلم و ستم ما افزون باشد از صراط مستقیم دور مى‌افتیم و بر كنار میگردیم.
در عقبه‌هاى دوزخ و گردنه‌هاى جهنم
در صراط و راهى كه از آن عبور میشود مَزالّ و لغزشگاههائى است كه آنها را «عَقَبه» نامند. عقبه و كریوه عبارت است از پرتگاههائى كه در كوه‌ها موجود است؛ و راه در آنجا باریك و خطرناك میگردد، بطورى كه در اثر مختصر بى احتیاطى و لغزش