معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
226شقاوت است) به او داده شود؛ پس به زودى بر هلاكت و عاقبت بدِ خود آه و حسرت كشد، و ناله سر دهد؛ و در آتش گداخته جهنّم در افتد و بسوزد؛ او كه در نزد اقوام و اهل خود در دنیا مغرور و مسرور بود؛ و حقّاً چنین مى‌پنداشت كه ابداً بسوى خدا بازگشت نمى‌كند. آرى حقّاً چنین است كه خداوند به او و به تمام اعمال و افكار و نیات او بصیر و آگاه است.
سختى حساب براى كافران
آیاتى در قرآنى كریم وارد است كه دلالت بر آنكه مردم از نقطه نظر حساب و سختى و آسانى آن در مرتبه واحد نیستند؛ بلكه بعضى حسابشان سخت است و برخى آسان.
فَإِذا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ* فَذلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ* عَلَى الْكافِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ. (آيات ٨ تا ١٠، از سوره ٧٤: المدّثّر)
«پس چون براى زنده شدن مردگان در بوق دمیده شود (اعلان آماده باش دهند) پس آن روز روز سختى است، و براى كافران سهل و آسان نیست».
الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمنِ وَ كانَ يَوْماً عَلَى الْكافِرِينَ عَسِيراً. (آيه ٢٦، از سوره ٢٥: الفرقان)
«قدرت و سلطنت و حكمرانى در آن روز، حقّ است كه اختصاص به حضرت خداوند رحمن دارد؛ و روزى است كه براى كافران سخت است».
وَ يَقُولُ الْكافِرُ يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً. (آيه ٤٠، از سوره ٧٨: النّبأ)