معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
220رزق و روزى است كه از جانب حقّ تعالى میرسد.
اگر یك لحظه رزق مادّى از تنفّس و نور و حرارت نداشته باشیم معدومیم. عیناً مانند چراغ برق كه اگر یك لحظه به آن نیرو نرسد تاریك است؛ و در اثر مداومت جریان نیرو كه رزق و مادّه حیاتى آن است پیوسته روشن است. همینطور دائماً و پیوسته اگر در هر لحظه از جانب خدا به ما یا به هر موجودى از عالم وجود فیض نرسد، مرده و معدوم است.
چراغ برق كه روشن است یك مادّه نورانى ثابت در داخل آن نیست؛ بلكه بواسطه رابطه سیم سیال پیوسته الكترون‌ها از چراغ عبور میكنند و رشته آن را نورانى مى‌نمایند؛ این رزق چراغ است.
طفل نوزاد كه دهان بر پستان مادر مى‌نهد و مى‌مكد در هر لحظه بطور مداوم و مستمرّ ذرّات شیر از سوراخ‌هاى ریز پستان در دهان او میریزد؛ و در نتیجه روزى طفل بدین‌طریق میرسد؛ غیر از انحاء دیگر رزق از تنفّس اكسیژن و رسیدن حرارت و نور خورشید، و بدین جهت طفل رشد میكند؛ فكر بچّه و عقل بچّه و حیات بچّه و استخوان و مخ و شریان و ورید و عصب و پى و گوشت و پوست به همه آنها روزى میرسد، و قوّت میگیرد، و به زندگى و حیات ادامه میدهد. همین نفسى كه میكشیم روزى اى است كه پیوسته به ما میرسد و به قول شیخ سعدى شیرازى: هر نفسى كه فرو میرود مُمِدّ حیات است و چون بر مى‌آید مفرّح ذات؛ پس در هر نفسى دو نعمت موجود است و بر هر نعمتى شكرى واجب.