معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
216ارتباط دقیق است، تا حدّى كه میتوان گفت حقیقت رزق و حساب یك چیز است و به دو اعتبار به آن رزق و حساب گویند.
حساب خلائق براى خدا آسان است
با ذكر این مطالب خوب روشن میشود كه معناى اینكه خداوند سریع الحساب است چیست.
چون تمام امور و از جمله آنها اعمال انسان از حساب انفكاك و جدائى ندارد؛ و به مجرّد تحقّق آن امور در خارج آثارشان بر آنها مترتّب میگردد، بدون ذرّه اى از انفكاك؛ پس حساب ملازم و مقارن و به دنبال عمل است بدون ذرّه اى از انفكاك.
در قرآن كریم است: وَ اللَّهُ يَحْكُمُ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَ هُوَ سَرِيعُ الْحِسابِ. (آيه ٤١، از سوره ١٣: الرّعد)
«و تنها خداوند حكم مى‌نماید و بس؛ و كسى در عالم وجود نیست كه حكم او را تعقیب كند و ردّ نماید؛ و او سریع الحساب است».
و نیز فرماید: أَلا لَهُ الْحُكْمُ وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ. (آيه ٦٢، از سوره ٦: الانعام)
«آگاه باشید كه: حكم فقطّ اختصاص به خدا دارد؛ و او از همه حسابگران با سرعت بیشتر حساب میكشد».
زیرا با وجود اینكه حكم اختصاص به ذات حضرت حقّ داشته باشد، و در جهان هیچ حكمى نباشد كه با حكم او ضدّیت داشته باشد و امر خدا و حكم او را به نحوى از انحاء، تعویق و تضعیف، و ابطال كند، و از كار بیندازد؛ دیگر براى حكم خدا تعویق و كُندى و تأخیر معنى ندارد، و سختى و صعوبت و آسانى و مشكلى براى ذات اقدس او