معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
211هیچ حلوائىّ نشد استادکار *** تا که شاگرد شکر ریزى نشد افاضه فیض از جانب حق بیدریغ است
خداوند به قوابل امكانیه نیرو و قوّت میدهد، وجود و رحمت میفرستد، فیض و عطا مى‌بخشد. هر كس هر نیتى داشته باشد خداوند آن را تقویت میكند و رشد میدهد؛ كار خدا ثمر دادن و تقویت كردن است. كار خدا امداد است. اگر دنبال معصیت رفتى و دل را تاریك نمودى، خداوند همان را تقویت میكند و رشد میدهد و اگر دنبال طاعت رفتى و خانه دل را منوّر كردى! خداوند آن را نموّ میدهد و تقویت میكند! هر كس دنبال هر چه برود و هر چه بخواهد خداوند آن را میدهد.
كُلًّا نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ.
همه را ما امداد میكنیم؛ مدد و نیرو و قدرت و علم و حیات از جانب ماست و بس؛ و بر عالم وجود و ماهیات امكانیه فیض خود را بى دریغ میدهیم؛ و باران رحمت بدون حد و حصر، و بى مضایقه میفرستیم؛ هر زمینى بقدر ظرفیت خود از آن باران بهرمند میشود و هر وادى بقدر سِعِه و ظرفیت خود آب برمیدارد؛ اگر ظرف پاك و تمیز و بلورین را در زیر آن آب گرفتیم، آب طاهر و پاك در آن میریزد؛ و اگر ظرف آلوده و كثیف و متعفّن را در زیر آن باران گرفتیم؛ آب طاهر در آن متعفّن و كثیف میشود. و این گناه باران نیست گناه ظرف است، گناه نیت است، گناه نفس امّاره و طغیان گر است.
باران که در لطافت طبعش خلاف نیست *** در باغ لاله روید و در شوره زار خس