معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
209و كوشش آنها در نزد خداوند مشكور است.
ما به تمام این افراد مدد و امداد میدهیم و قوّه و نیرو میفرستیم چه این طائفه و چه آن طائفه را؛ هر كدام را از عطا و فیض پروردگار تو تقویت میكنیم؛ و البتّه عطا و فیض پروردگار تو از كسى منع نمیشود».
یعنى هر كس هر چه بخواهد به مقدار و اندازه میدهیم؛ در اعطاء و بخشش آن بخل و طمعى نداریم؛ كار ما افاضه رحمت و وجود بر اساس قوابل و نیات مردم و طلب آنان است؛ هر كس آخرت بخواهد میدهیم؛ و كسى كه دنیا بخواهد میدهیم؛ و لیكن هر كدام از این خواسته‌ها و هر كدام از این نعمت‌هاى عاجل و آجل پاداش و عكس العملى دارد كه البتّه بر اساس خواسته‌ها و طلب‌ها بدانها خواهد رسید.
شما اگر تخم سیب در زمین كاشتید، درختِ سیب میدهد! و آن درخت، سیب میدهد؛ هر نوع سیبى، تخم مخصوصى دارد: سیب سرخ، سیب زرد، سیب گلاب، سیب قندك، سیب لبنانى، سیب خراسانى، سیب شمیرانى؛ و محال است كسى تخم سیب زرد بكارد، و درخت سیب سرخ بیرون آید. و یا تخم سیب گلاب بكارد و سیب خراسانى بار دهد.
و همچنین محال است كسى تخم سیب بكارد و درخت گلابى و یا آلبالو، و یا زردآلو، بیرون آید؛ و محال است كسى تخم كَدو بكارد، بادنجان ثمر دهد؛ تخم هندوانه بكارد، خربزه بیرون آید؛ و این از سنّت‌هاى غیر قابل تبدیل و غیر قابل تحویل خداست؛ بلى در