معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
190روزه اثرى دارد؛ دروغ و زنا و غیبت اثراتى دارند؛ هر عمل زشت و نیك اثرى دارد؛ و این اثرات را خداوند در عالم تكوین بر آنها قرار داده است.
اثرى كه بر صله رحم مترتّب میگردد طول عمر است؛ انفاق در راه خدا موجب زیادى خیر و بركت است؛ ترك انفاق موجب تنگى معیشت و گرفتارى است؛ اینها آثارى است كه خداوند عزّ و جلّ بر نفس اعمال مترتّب نموده است.
همان طور كه درختى را بر زمین مى‌نشانیم و آب میدهیم؛ خداوند بر این درخت، نتائج و ثمراتى را مترتّب نموده است كه چنانچه نور آفتاب به آن برسد، آب به آن برسد، موادّ غذائى مساعدى باشد، این درخت تنومند میشود و شاخه و برگ میدهد و بار و میوه مى‌آورد؛ براى ما مقدار میوه این درخت مجهول است؛ چند عدد سیب دارد، نمى‌دانیم؛ و اگر بخواهیم حساب كنیم و بدانیم باید چند نفر را بفرستیم تا یكایكِ از دانه‌هاى سیب را بشمارند تا بدانیم درخت چند سیب دارد.
امّا آیا براى خدا هم تعداد سیب‌هاى این درخت مجهول است؟ نه، چنین نیست.
علم خدا حضورى است و حساب او سریع است
چون علم پروردگار به موجودات علم حصولى نیست؛ علم حضورى است؛ ما دو قسم علم داریم:
یك قسم علم حصولى كه معلوم در ما نیست؛ و معلوم ما در خارج از وجود ماست؛ سپس براى ما و ذهن ما صورت معلوم پیدا میشود؛