معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده می‌شود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
177٥ ـ «و اگر اقوامى به مالهاى خود در راه محبوب انفاق كنند، اینان را مى‌یابى كه با جان‌هاى خود بدون بخل و دریغ انفاق میكنند».
٦ ـ «و اگر به چنین عاشقان و محبّانى، سرّى از اسرار به امانت سپرده شود، چنان در كتمان آن میكوشند كه تو سینه‌هاى آنان را مقبره اسرارى خواهى یافت كه البتّه از نقل و بازگو كردن آن پاكتر و منزه‌تر است».
٧ ـ «و اگر آنان را به دورى و مهجورى بیم دهند و از هجران بترسانند، از دهشتِ چنین تهدیدى میمیرند؛ و اگر آنان را از كشتن بترسانند، با عشق و علاقه باطنى و با میل و گرایش درونى خود به سوى كشته شدن مى‌شتابند».
٨ ـ «سوگند به جان خودم كه در عالم حقیقت و واقعیت، اینان فقط عاشقانند، و باقى افرادى كه دم از عشق میزنند و یا به این پایه نرسیده‌اند عشق آنان از شوخى و هزل تجاوز نمى‌كند».
این افراد در خدا فانى و سپس به بقاء خدا باقى گشته‌اند؛ و بنابراین چون به كمال رسیده‌اند میزان انسانیت هستند؛ در تمام عالم بشریت غیر از علىّ بن أبى طالب و اولاد طاهرینش و غیر از دخت رسول الله فاطمة زهراء و دختر برومندش سرّ أمیر المؤمنین: زینب كبرى، در زیر این آسمان نیلى‌فام چه میزانى افضل و اشرف براى مردان و زنان سر برآورده است؟ آن درجه از طهارت و پاكى سرّ، و ضمیر و قلب و نفس و خیال و حسّ؛ آن فتوّت و جوانمردى، آن ایثار و گذشت، آن محبّت در جلال خدا، آن عبودیت و بندگى آن