معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
122داریم كه میفرماید:
إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ (آيه ١٠، از سوره ٣٥: فاطر)
«كلمه طیب و پاك و پاكیزه بسوى خدا بالا میرود و صعود مى‌نماید؛ و عمل صالح آن كلمه طیبه را بالا مى‌برد:» كلمه طیبه همان روح مؤمن است؛ و همان نتیجه و حالت و صفت خاصّى است كه از ایمان به دست مى‌آید كه بسوى خدا بالا میرود؛ و آنچه موجب میشود كه این روح پاك و طیب مؤمن بسوى خدا بالا رود، عمل صالح است.
عمل صالح، روح را نیرو مى‌بخشد؛ و براى صعود به درجات قرب حضرت حقّ مدد میدهد؛ و عیناً مانند بنزین است كه موجب بالا رفتن طیاره و هواپیما میشود؛ غایة الامر این در عالم طبیعت است و آن در عالم معنى و ملكوت.
يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ. (آيه ١١، از سوره ٥٨: المجادلة)
«خداوند كسانى را كه از شما ایمان آورده‌اند و كسانى را كه به آنان علم داده شده است؛ به درجات و مراتبى بالا مى‌برد؛» پس صاحبان علم و ایمان در درجاتى صعود میكنند و بالا میروند؛ و ثقل و واقعیت آنها به بالا رفتن است نه به پائین آمدن.»
و نیز داریم:
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ* ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ. (آيه ٤ و ٥، از سوره ٩٥: التّين)