معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌سرّه می‌باشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانی‌های ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطن‌بودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایه‌گذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذی‌قیمت فرامی‌خواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن به‌میان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجب‌الإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امت‌ها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاء‌الله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
120اعمال بد اصولًا وزن ندارند؛ و ثقل و سنگینى ندارند. آنجا فقط خفّت و سبكى است.
و از اینجا استفاده میشود كه آنچه در بین مردم یعنى عوامّ از آنها معروف است كه در روز قیامت در یك كفّه از ترازو اعمال خوب را میگذارند؛ و در كفّه دیگر اعمال بد را میگذارند، و اگر كفّه اعمال خوب سنگینى كرد و پائین آمد، انسان را به بهشت مى‌برند؛ و چنانچه كفّه اعمال بد سنگینى كرد به جهنّم مى‌برند؛ یك حرف من درآوردى است و ساخته و پرداخته خود آنها؛ و در این باره نه آیه اى داریم و نه روایتى.
بلكه آیات قرآن و از جمله همین آیه اى كه تفسیر نمودیم مخالف این سلیقه است؛ و همگى آیات اتّفاق دارند بر اینكه اعمال خوب وزن و سنگینى دارند؛ و اعمال بد اصلًا وزن ندارند؛ و سبك است.
میزان دوزخیان سبك است
و ترازوى اعمال نیكان سنگین است؛ و ترازوى اعمال بدان سبك است؛ و تبهكاران اصلًا وزن ندارند؛ و خداوند براى آنان در روز بازپسین وزنى و میزانى قرار نمیدهد؛ و سنگینى و ثقلى ابداً ندارند.
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا* الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً* أُولئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ وَ لِقائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمالُهُمْ فَلا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَزْناً. (آيات ١٠٣ تا ١٠٥، از سوره ١٨: الکهف)