معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
95چرا این انسان خود را به سختى و كوشش داخل در عقبه نمیكند، و با جهد و جدّیت از آن نمىگذرد؟ اى پیامبر میدانى عقبه چیست؟ انسانى را آزاد كردن؛ و یا در هنگام گرسنگى كه دلها و شكمها گرسنه است، سیر كردن و طعام دادن؛ و یا یتیمى كه از اقربا و نزدیكان است حمایت كردن، و یا از مسكین خاك نشین دستگیرى و اعانت نمودن، اینها عقبه است.
یعنى اگر انسان این اعمال را بجاى آورد، از آن عقبات عبور میكند، خداوند سبحانه و تعالى، اعمالى كه بندگان خود را بدانها مكلّف كرده است عقبات نامیده تشبیهاً به عقبات و گردنههائى كه بر فراز كوهها موجود است؛ چون همان طور كه انسان در پیمودن این عقبات و كوهها در دنیا دچار سختى و گرفتارى میگردد همینطور در آخرت از عهده مصائب واجبات برآمدن هم مستلزم گرفتارى و سختى است؛ و نظیر همان گرفتارى و فشارى كه در وقت عبور از گردنه دنیوى پیدا میكند، در آخرت هم در هنگام بازرسى و بازپرسى براى او پیدا میشود؛ این از باب تشبیه معقول به محسوس است.
أمیر المؤمنین صلوات الله و سلامه علیه میفرماید:
إِنَّ أَمَامَكُمْ عَقَبَةً كَئُوداً وَ مَنَازِلَ مَهُولَةً لَا بُدَّ مِنَ الْمَمَرِّ بهَا وَ الْوُقُوفِ عَلَیهَا فَإمَّا برَحْمَةِ نَجَوْتُمْ وَ إمَّا بِهَلَكَةً لَیسَ بَعْدَهَا انْجبَارٌ
«اى مردم بدانید كه در جلوى شما عقبه خسته كننده و كمرشكنى است؛ و منزلهاى ترسناك و وحشتناكى است كه به ناچار باید از