معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
94عزّ و جلّ میگوید: وَ عِزَّتِى وَ جَلَالِى لَا یجُوزُنِى ظلْمُ ظَالِم. «سوگند به عزّت و جلال خودم كه ستم هیچ ستمگرى نمىتواند از اینجا عبور كند.»
نام یكى از عقبات «رَحِم» است. و همچنین به نام هر یك از واجبات و محرّمات عقبه اى داریم كه در آنجا انسان را نگه میدارند و پرسش میكنند.
این فرمایش شیخ صدوق محمّد بن علىّ بن حسین بن موسى بن بابویه است در «اعتقادات».
شیخ مفید: محمّد بن نُعمان رحمة الله علیه در شرحى كه بر «اعتقادات» صدوق نوشته است چنین میگوید كه: عقبات عبارت است از اعمال واجبه اى كه باید انسان بجا آورد و از انسان پرسش میشود كه تا چه حدّ آنها را بجاى آورده، و در انجام آن موافقت یا مخالفت كرده است.
و مراد از این عقبات، گردنهها و بندهائى مانند گردنههاى كوههاى دنیا نیست كه در روى زمین انسان بر فراز آن میرود و آن كوهها را مىپیماید و از آن كوره راهها عبور میكند. اینطور نیست.
منظور اعمال است كه تشبیه به عقبات شده است، و آن وصفى كه به حال انسان مىباشد و باید از آن تخلّص جوید تشبیه شده است، به عقبه اى كه باید با جهد و كوشش از آن بالا برود و عبور كند و تقصیر و كوتاهى او به سختى و مرارت عبور از گردنه تشبیه گردیده است، خداوند در قرآن میفرماید:
فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ* وَ ما أَدْراكَ مَا الْعَقَبَةُ* فَكُّ رَقَبَةٍ. (آيات ١١ تا ١٣، از سوره ٩٠: البلد)