
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
86نجات دهد، زیرا به مفاد كریمه شریفه: وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كه سابقاً در مفاد و معناى آن مفصّلًا بحث شد و به مفاد آیه مباركه: وَ لَوْ شِئْنا لَآتَيْنا كُلَّ نَفْسٍ هُداها وَ لكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ. (آيه ١٣، از سوره ٣٢: السّجدة)
«و اگر ما بخواهیم به هر نفس هدایت و سعادت او را اگرچه بدون اختیارش باشد میدهیم؛ و لیكن قول ثابت و گفتار حقّ از من چنین متحقّق شده است كه از روى اختیار و اراده جنّ و انس جهنّم را از آنان پُر سازیم».
تمام افراد جنّ و انس كه حامل تكلیف الهى هستند، باید در جهنّم كه ظهور و بروز معناى دنیاست داخل شوند؛ و سپس طبق اراده و مجاهده، خود را از آن خارج سازند؛ و به بهشت كه ظهور حیات علیاست رهسپار گردند.
در تحقیق و توضیح این حقیقت میتوان گفت كه صراطى است بسوى جهنّم كه مآل و مرجعش دوزخ است؛ و صراطى است بسوى بهشت كه نهایتش رضوان است؛ گرچه از روى جهنّم گذشته باشد و وصول به مقام رضوان مستلزم عبور از روى جهنّم باشد.
ظالمان به سوى دوزخ رهسپارند
آیاتى كه دلالت دارند كه تمام افراد مردم از صراط باید عبور كنند، و صراط صورت انسانیت است و حقیقت ولایت است، صراطى است كه مرجع و مآل آن بهشت و رضوان خداست؛ گرچه مستلزم سختىها و مشكلات و امتحانات و ابتلائات و مجاهدات باشد، و عبور از آن كه به روى دوزخ نفس امّاره كشیده شده است، در آن جهان به
