
معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
معاد شناسی ج8
80آورده است.
اینك بحث اجمالى در مفاد و مضمون این حدیث شریف مىنمائیم:
این حدیث میگوید: علىّ صراط حقّ است؛ و كسى میتواند از این صراط عبور كند كه با آن حضرت نزدیكى داشته باشد از تمام جهات: از جهت عقیده و ملكه و اخلاق و صفات و كردار نزدیكى داشته باشد؛ و اگر مثل آن حضرت هم در استقامت نبوده باشد لا اقلّ زیاد دور هم نباشد و در راه مخالف نباشد.
عبور اصناف مختلف مردم از صراط
انسان در عبور از صراط از عقباتى میگذرد: عقبه نماز، عقبه امانت، عقبه رَحِم، عقبه ولایت، عقبه توحید، در هر یك از این كریوههاى صعب العبور انسان باید یك امضائى داشته باشد، یعنى لا اقلّ نمازش، و روزهاش، و جهادش، و حجّش، و زكاتش، مشابه با اعمال آن حضرت باشد. در این صورت پروانه عبور میگیرد؛ و گرنه اگر كسى بخواهد حركت كند و اصلًا به این راه آشنائى نداشته باشد و در راه ولایت و راه توحید نباشد، پروانه ندارد، و این افراد از صراط پرتاب میشوند و در جهنّم مىافتند، و عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ درباره آنها تحقّق مىپذیرد.
و لذا روایاتى متواتر از شیعه و عامّه داریم كه: عَلِىٌّ قَسِیمُ الْجَنَّةِ وَ النَّارِ. «علىّ قسمت كننده بهشت و آتش است.» یعنى چه؟ یعنى علىّ صراط حقّ است كه خداوند متعال معین كرده و گفته است: اگر میخواهید بسوى من بیائید و در حرم من بیارمید، و از مقام رضوان
