معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
74حضرت در تفسیر آیه: «و اینست راه من كه مستقیم است، پس از آن پیروى كنید و از راههاى دیگر پیروى نكنید؛ فرموده است: صراط مستقیم، امام است؛ و مراد از راههاى دگر كه نباید پیروى شود غیر امام است؛ و معناى اینكه شما را از راه خدا باز میدارد اینست؛ كه غیر امام متفرّق شدند و متشتّت گردیدند و در امام دچار اختلاف شدند».
دوّم: حدیثى است از محمّد بن حسن صفّار در «بصائر الدّرجات» كه با إسناد خود از أبو حمزه ثُمالى از حضرت صادق علیه السّلام روایت میكند:
قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى: وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ؛ هُوَ وَ اللهِ عَلِىٌّ، هوَ وَ اللهِ الصِّرَاطُ وَ الْمِیزَانُ.1
«أبو حمزه گوید از حضرت صادق علیه السّلام درباره گفتار خدا: كه اینست راه مستقیم من پس واجب است بر شما كه از آن متابعت كنید، پرسیدم مراد از راه چیست؟!
فرمود: سوگند به خدا كه مراد از صراط مستقیم علىّ است سوگند به خدا كه علىّ صراط است و علىّ میزان اعمال است.
سوّم، حدیثى است كه محمّد بن مسعود عَیاشى با إسناد خود از بُرَیدِ عِجْلّى از حضرت صادق علیه السّلام روایت میكند كه قَالَ:
وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ
- «غاية المرام» طبع سنگى، ص ٤٣٤، باب ٢١٠