معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
73آیه شریفه علىّ بن أبى طالب است.
امّا آن روایتى كه از عامّه نقل میكند حدیثى است كه از شیرازى كه از اعیان علماء عامّه است و كتابى در مناقب دارد از قتاده از حسن بصرى در آیه شریفه: وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ نقل میكند كه:
قَالَ: یقُولُ: هَذَا طَرِیقُ عَلِىِّ بْنِ أَبى طَالِبٍ وَ ذُریتِهِ طَرِیقٌ مَسْتَقِیمٌ وَ دِینٌ مُسْتَقِیمٌ فاتَّبِعُوهُ وَ تَمَسَّكُوا بِهِ فَإنَّهُ وَاضِحٌ لا عِوَجَ فِیهِ.1
«گفت: مراد از صراط مستقیم كه واجب الاتّباع است طریق علىّ بن أبى طالب و ذرّیه اوست كه راه راست و منهاج مستقیم است؛ پس باید از آن پیروى كنید و بدان چنگ زنید! چون آن صراط و منهاج بسیار روشن و واضح است و هیچگونه انحراف و كج روى در آن نیست!»
و امّا از روایت دهگانه خاصّه ما در اینجا سه روایت را مىآوریم:
مراد از صراط مستقیم در قرآن على بن ابیطالب است
اوّل: حدیثى است كه از علىّ بن إبراهیم قمّى در «تفسیرش» از حضرت صادق علیه السّلام آمده است كه:
قال فِى مَعْنَى الْآیةِ: وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ قَالَ: الصِّرَاطُ الْمُسْتَقِیمُ الإمَامُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ قَالَ: یعْنِى غَیرَ الإمَامِ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ یعْنِى تَفَرَّقُوا وَ تَخْتَلِفُوا فِى الإمامِ.2
- «غاية المرام» طبع سنگى، ص ٤٣٤، باب ٢٠٩
- «همان.