معاد شناسی ج8
کتاب شریف «معاد شناسی» از آثار نفیس علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّسسرّه میباشد. این اثر ارزشمند به قلم خود ایشان، در حقیقت صورت مکتوب و تفصیلی سخنرانیهای ایشان در موضوع معاد است. در این مباحث، کیفیت سیر انسان در دنیا و عالم غرور، و نحوۀ تبدّل عالم غرور به عالم حقائق، و رسیدنِ انسان به خدا نشان داده میشود. محوریت این ابحاث روی «باطنبودنِ آخرت نسبت به دنیا» پایهگذاری شده است که با قلمی شیوا و سلیس پرده از حقایق ناشکفتۀ عالم آخرت و معاد برداشته و شیفتگان حریم معبود را به تدبّر در معانی این اثر ذیقیمت فرامیخواند. در جلد هشتم از این مجموعه پیرامون «حقیقت صراط»، «حقیقت میزان» و «کیفیت حساب در قیامت» سخن بهمیان آمده است. اهم مباحث این مجلّد: • معنای صراط در قیامت • صراط مستقیم واحد است و «سُبُلِ سلام» متعدد • صراط، راهی باطنی از نفس انسان به سوی خداست • اختلاف عبور از صراط به حسب اختلاف درجات انسانیت • مراد از صراط مستقیم در قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صراط به سوی دوزخ ویژۀ ستمکاران است • صراط دنیا، نفس امام واجبالإطاعه است • کیفیت اسفار اربعه • حقیقت میزانِ اعمال در قیامت • میزان امتها، پیامبران و اوصیای آنها هستند • مخلَصین و منکرین لقاءالله میزان ندارند • میزان عمل، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • صفات انسان کامل، همان میزان است • کیفیت حساب در قیامت • علم خدا حضوری و حساب او سریع است • خلاصۀ آراء حکماء و علمای تجربی درباره زمان • نسبی بودن زمان در موقف قیامت
مرتب سازی:
معاد شناسی ج8
72در آن صراط مستقیم است، و او راهنماى بهشت است؛ و او صراط بین دوزخ و جنّت است، یعنى هر كس بخواهد به بهشت رود باید از این صراط رود، چون سعه و قدرت و ظرفیت و جاذبه آن نفس مقدّسه، اینطور مردم را به آن مقصد عالى میخواند.
ما بدان مقصد عالى نتوانیم رسید *** تا مگر لطف شما پیش نهد گامى چند و لذا در روایات داریم كه أمیر المؤمنین صراط مستقیم است و یا ولایت و امامت صراط مستقیم است.
مرجع و مآل تمام این تعابیر به یك چیز است و آن حقیقت صراط است؛ و آن صراط محض است.
البتّه اینكه عرض شد از نقطه نظر همان جنبه ارائه مطلب است ولى بعداً إن شاء الله ذكر میكنیم كه صراط مستقیم، كه نفس خارجى امام است یك جامعیت دیگر هم دارد كه از این معنى بس عالىتر و راقىتر است.
روایات وارده در اینكه مراد از صراط مستقیم على بن أبى طالب است
و على كلٌّ تقدیر درباره اینكه علىّ بن أبى طالب علیه السّلام صراط مستقیم است روایات بسیارى از طریق خاصّه و عامّه وارد است.
در تفسیر آیه مباركه: وَ أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ وَ لا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ. (آيه ١٥٣، از سوره ٦: الانعام)
در كتاب نفیس و عزیز «غایة المرام» یك روایت از عامّه و ده روایت از خاصّه نقل میكند كه مراد از صراط مستقیم در این